Dế Mn Phiu Lưu K

Tc Giả: T Hoi

Nh Xuất Bản: NXB Kim Đồng

 

Chương I

Ti sống độc lập từ thủa b
- Một sự ngỗ nghịch đng n hận suốt đời

Ti sống độc lập từ thủa b. ấy l tục lệ lu đời trong họ nh dế chng ti. Vả lại, mẹ thường bảo chng ti rằng : "Phải như thế để cc con biết kiếm ăn một mnh cho quen đi. Con ci m cứ nhong nhong ăn bm vo bố mẹ th chỉ sinh ra tnh ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời khng lm nn tr trống g đu". Bởi thế, lứa sinh no cũng vậy, đẻ xong l bố mẹ thu xếp cho con ci ra ở ring. Lứa sinh ấy, chng ti c cả thảy ba anh em. Ba anh em chng ti chỉ ở với mẹ ba hm. Tới hm thứ ba, mẹ đi trước, ba đứa ti tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau. Mẹ dẫn chng ti đi v mẹ đem đặt mỗi đứa vo một ci hang đất ở bờ ruộng pha bn kia, chỗ trng ra đầm nước m khng biết mẹ đ chịu kh đo bới, be đắp tinh tươm thnh hang, thnh nh cho chng ti từ bao giờ. Ti l em t, b nhất nn được mẹ ti sau khi dắt vo hang, lại bỏ theo một t ngọn cỏ non trước cửa, để ti nếu c bỡ ngỡ, th đ c t thức ăn sẵn trong vi ngy.
Rồi mẹ ti trở về
Ti cũng khng buồn. Tri lại, cn thấy lm khoan khoi v được ở một mnh nơi thong đng, mt mẻ. Ti vừa thầm cảm ơn mẹ, vừa sạo sục thăm tất cả cc hang mẹ đưa đến ở. Khi đ xem xt cẩn thận rồi, ti ra đứng ở ngoi cửa v ngửng mặt ln trời. Qua những ngọn cỏ ấu nhọn v sắc, ti thấy mu trời trong xanh. Ti dọn giọng, vỗ đi cnh nhỏ tới nch, rồi cao hứng gy ln mấy tiếng r to.
Từ đy, ti bắt đầu vo cuộc đời của ti. Cho d ti sẽ sung sướng hay khổ sở, ci đ ty ở tnh tnh ti khn ngoan hay đần độn. Song ti chưa cần biết đến thế, tnh đến thế. M hy lấy sự được ung dung độc lập một mnh l điều thch lắm rồi....
Ngy no cũng vậy, suốt buổi, ti chui vo trong cng hang, h hục đo đất để khot một ci ổ lớn, lm thnh ci giường ngủ sang trọng. Rồi cũng biết lo xa như cc cụ gi trong họ dế, ti đo hang su sang hai ngả lm những con đường tắt, những cửa sau, những ngch thượng, phng khi gặp nguy hiểm, c thể thot thn ra lối khc được. Chập tối, ti tạm nghỉ tay v ra đứng ngoi cửa, họp cng anh chị em hng xm quanh bờ ruộng, vừa gảy đn vừa ht một bi ht hong hn cho tạm biệt ng mặt trời. Khi đm đ xuống hẳn, cả xm chng ti, cc b lo dế lụ khụ gi cốc đế cũng bỗng nhin vui tnh, ai nấy ra khỏi hang, đến tụ hội thật đng tận giữa bi trong đm tối mt lạnh, cng uống sương đọng, ăn cỏ ướt v những g ti hoa th gảy đn thổi so, cng nhau ca ht, nhảy ma linh đnh đến tận sng bạch, lc ng mặt trời quen thuộc lại nghim trang l ln đằng đng mới tan cuộc ai về nh nấy.
Ngy no, đm no, sớm v chiều no cũng ngần ấy thứ việc, thứ chơi. Kể đời m được như thế cũng kh an nhn, nhưng mới đầu cn thấy hay hay, về sau cũng nhm dần.
Bởi ti ăn uống điều độ v lm việc c chừng mực nn ti chng lớn lắm. Chẳng bao lu ti đ trở thnh một chng dế thanh nin cường trng. Đi cng ti mẫm bng. Những ci vuốt ở chn, ở khoeo cứ cứng dần v nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, ti co cẳng ln, đạp phanh phch vo cc ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gy rạp, y như c nht dao vừa lia qua. Đi cnh ti, trước kia ngắn hủn hoẳn by giờ thnh ci o di kn xuống tận chấm đui. Mỗi khi ti vũ ln, đ nghe tiếng phnh phạch gin gi. Lc ti đi bch bộ th cả người ti rung rinh một mu nu bng mỡ soi gương được v rất ưa nhn. Hai ci răng đen nhnh lc no cũng nhai ngom ngoạp như hai lưỡi liềm my lm việc. Sợi ru ti di v uốn cong một vẻ rất đỗi hng dũng. Ti lấy lm hnh diện với b con v cặp ru ấy lắm. Cứ chốc chốc ti lại trịnh trọng v khoan thai đưa cả hai chn ln vuốt ru.
Ti đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, ti lm điệu dn dẩy c khoeo chn, rung ln rung xuống hai chiếc ru. Cho ra kiểu cch con nh v. Ti tợn lắm. Dm c khịa với tất cả mọi b con trong xm. Khi ti to tiếng th ai cũng nhịn, khng ai đp lại. Bởi v quanh quẩn ai cũng quen mnh cả. Khng ni, c lẽ họ nể hơn l sợ. Nhưng ti lại tưởng thế l khng ai dm ho he. ấy vậy, ti cho ti giỏi. Những g xốc nổi thường lm cử chỉ ngng cuồng l ti cao. Ti qut mấy chị Co Co ngụ ngoi đầu bờ khiến mỗi lần thấy ti đi qua, cc chị phải np khun mặt tri xoan dưới nhnh cỏ, chỉ dm đưa mắt ln nhn trộm. Thỉnh thoảng, ti ngứa chn đ một ci, ghẹo anh Gọng V lấm lp vừa ngơ ngc dưới đầm ln. Ti cng tưởng ti l tay gh gớm, c thể sắp đứng đầu thin hạ rồi.
Chao i, c biết đu rằng : hung hăng hống hch lo chỉ ti đem thn m trả nợ những cử chỉ ngu dại của mnh thi. Ti đ phải trải cảnh như thế. Thot nạn rồi m cn n hận qu, n hận mi. Thế mới biết, nếu đ trt khng suy tnh, lỡ xảy ra những việc dại dột, d về sau c hối cũng khng thể lm lại được.
Cu chuyện n hận đầu tin m ti ghi nhớ suốt đời
Bn hng xm ti c ci hang của Dế Choắt. Dế Choắt l tn ti đặt cho n một cch chế diễu v trịch thượng thế. Choắt nọ cũng chắc trạc tuổi ti. Nhưng v Choắt bẩm sinh yếu đuối nn ti coi thường v g cũng sợ ti lắm. Ci chng Dế Choắt, người gy g v di lu nghu như một g nghiện thuốc phiện. Đ thanh nin rồi m cnh chỉ ngắn ngủn đến giữa lưng, hở cả hai mạng sườn như người cởi trần mặc o gi-l. Đi cng b b, nặng nề trng đến xấu. Ru ria g m cụt c một mẩu, m mặt mũi lc no cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Đ vậy tnh nết lại ăn sổi, ở th ( thật chỉ v ốm đau lun lun khng lm được ) một ci hang ở cũng chỉ bới nng st mặt đất, khng biết đo su rồi khot ra nhiều ngch như hang ti.
Một hm ti sang chơi, thấy trong nh luộm thuộm, bề bộn, ti bảo :
- Sao ch my sinh sống cẩu thả qu như thế ! Nh cửa đu m tuềnh tong. Ngộ c kẻ no đến ph th thật ch chết ngay đui ! Ny thử xem : khi ch chui vo tổ lưng ch phải lồm cồm đụng st ln tận mặt đất, lm cho ai trn về cỏ nhn sang cũng biết ch đương đi đứng chỗ no trong tổ. Phỏng thử c thằng chim Cắt n nhm thấy, n tưởng mồi, n mổ một pht, nhất định trng giữa lưng ch, th ch c m đi đời ! i thi, ch my ơi ! Ch my c lớn m chẳng c khn.
Ngẫm ra th ti chỉ ni lấy sướng miệng thi. Cn Dế Choắt than thở thế no, ti cũng khng để tai. Hồi ấy ti c tnh tự đắc, cứ miệng mnh ni tai mnh nghe chứ khng biết nghe ai, thậm ch cũng chẳng để c ai nghe mnh khng.
Dế Choắt trả lời ti bằng một giọng rất buồn rầu :
- Thưa anh, em cũng muốn khn, nhưng khng khng được, đụng đến việc l em thở rồi, khng cn hơi sức đu m đo bới nữa. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nh cửa thế ny l nguy hiểm, nhưng em ngho sức qu, em đ lo rng r hng mấy thng nay cũng khng biết lm thế no. Hay by giờ em định thế ny... Song anh c cho php ni em mới dm ni ...
Rồi dế choắt loanh quanh, băn khoăn. Ti phải bảo :
- Được, ch mnh cứ ni thẳng thừng ra no :
Dế choắt nhn ti m rằng :
- Anh đ nghĩ thương em như thế th hay l anh đo gip cho em một ci ngch sang bn nh anh phng khi tắt lửa tối đn c đứa no đến bắt nạt th em chạy sang...
Chưa nghe hết cu ti đ hếch răng, x một hơi r di rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, ti mắng :
- Hức ! Thng ngch sang nh ta ? Dễ nghe nhỉ ! Ch my hi như c mo thế ny, ta lm sao chịu được. Thi im ci điệu ht mưa dầm sụt si ấy đi. Đo tổ nng th cho chết !
Ti về khng một cht bận tm.
Một buổi chiều, ti ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hong hn xuống.
Mấy hm nọ, trời mưa lớn, trn những hồ ao quanh bi trước mặt, nước dng trắng mnh mng. Nước đầy v nước mới th cua c cũng tấo nập xui ngược, thế l bao nhiu c, sếu, vạc, cốc, le le, sm cầm, vịt trời, bồ nng, mng, kt ở cc bi sng xơ xc tận đu cũng bay cả về vng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngy họ ci cọ om bốn gc đầm, c khi chỉ v tranh một mồi tp, c những anh c vu vao ngy ngy b bm lội bn tm cả chn m vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng no. Khổ qu, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế m cũng khng sống nổi. Ti đứng trong bng nắng chiều tỏa xuống nh nước cửa hang m suy nghĩ việc đời như thế.
Bỗng thấy chị Cốc từ mặt nước bay ln, đến đậu gần hang ti, cch c mấy bước. Chừng rớ được mn no, vừa chn xong, chị tm đến đứng chỗ mt rỉa lng, rỉa cnh v chi mp.
Tnh ti hay nghịch ranh. Chẳng bận đến ti, ti cũng nghĩ mưu tru chị Cốc. Ti cất tiếng gọi Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, ti hỏi :
- Ch mnh c muốn cng tớ đa vui khng ?
- Đa tr g ? Em đương ln cơn hen đy. Hừ hừ...
- Đa chơi một t.
- Hừ hừ... ci g thế ?
- Con mụ Cốc kia ka.
Dế Choắt ra cửa, h mắt nhn chị Cốc. Rồi hỏi ti :
- Chị Cốc bo x đứng trước cửa nh ta ấy hả ?
- ừ.
- Thi thi... hừ hừ... Em xin vi cả su tay. Anh đừng tru vo... Anh phải sợ...
Ti quắc mắt :
- Sợ g ? My bảo tao sợ ci g ? My bảo tao cn biết sợ ai hơn tao nữa ?
- Thưa anh, thế th... hừ hừ...em xin sợ. Mời anh cứ đa một mnh thi.
Ti lại mắng Dế Choắt v bảo :
- Giương mắt ra xem tao tru con mụ Cốc đy ny.
Ti rnh đến lc chị Cốc rỉa cnh quay đầu lại pha cửa ti ti, ti cất giọng vo von :
Ci C, ci Cạc, ci Nng
Ba ci cng bo, vặt lng ci no ?
Vặt lng ci Cốc cho tao
Tao nấu, tao nướng, tao xo, tao ăn.
Chị Cốc nghe tiếng ht từ trong đất văng vẳng ln, khng hiểu như thế o, giật nẩy hai đầu cnh, muốn bay. Đến khi định thần lại, chị mới trợn trn mắt, giương cnh ln như sắp sửa đnh nhau. Chị l d về pha cửa hang ti hỏi :
- Đứa no cạnh kho g tao thế ? Đứa no cạnh kho g tao thế ?
Ti chui tọt ngay vo hang, ln giường nằm khểnh, bắt chn chữ ngũ. Bụng nghĩ th vị : " My tức th my cứ tức, my gh vỡ đầu my ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đu my cũng khng chui nổi vo tổ tao đu !"
Một tai hoạ đến m đứa ch kỷ th khng thể biết trước được. Đ l, khng trng thấy ti, nhưng chị Cốc đ trng thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang, chị Cốc liền qut lớn :
- My ni g ?
- Lạy chị, em ni g đu ?
Rồi Dế Choắt lủi vo.
- Chối hả ? Chối ny ! Chối ny.
Mỗi cu "chối ny" chị Cốc lại ging một mỏ xuống. Mỏ Cốc như ci di sắt, chọc xuyn cả đất. Rc trong hang m bị trng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống lăn ra ku vng. Np tận đy đất m ti cũng khiếp, nằm im tht. Nhưng đ hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lng cnh một lt nữa rồi lại bay l xuống đầm nước, khng cht để đến cảnh khổ đau vừa gy ra.
Biết chị Cốc đi rồi, ti mới mon men b ln. Trng thấy ti, Dế Choắt khc thảm thiết.
Ti hỏi một cu ngớ ngẩn :
- Sao ? Sao ?
Choắt khng dậy được nữa, nằm thoi thp. Thấy thế ti hốt hoảng quỳ xuống, nng đầu Choắt ln m than rằng :
- No ti đu biết cơ sự lại ra nng nỗi ny ! Ti hối lắm. Ti hối hận lắm! Anh m chết l chỉ tại ci tội ngng cuồng dại dột của ti. Ti biết lm thế no by giờ ?
Ti khng ngờ Dế Choắt ni với ti một cu thế ny :
- Thi, ti ốm yếu qu rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, ti khuyn anh : ở đời m c thi hung hăng bậy bạ, c c m khng biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vo mnh đấy.
Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Ti thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mnh. Gi ti khng tru chị Cốc th đu đến nỗi Choắt việc g. Cả ti nữa, nếu khng nhanh chn chạy vo hang th ti cũng chết toi rồi.
Ti đem xc Dế Choắt đến chn vo một vng cỏ bm tum. Ti đắp thnh nấm mộ to. Ti đứng lặng giờ lu, nghĩ về bi học đường đời đầu tin.

Chương II

Cuộc phiu lưu bất ngờ
- Lm đồ chơi cho trẻ con m khng biết
- Lại anh Xiến tc cho ti một bi học mới

Ti tập suy nghĩ về mọi hnh động của mnh. Lng đoan với lng rằng từ đy phải biết phn biệt hnh vi lố lỉnh với những việc lm c suy nghĩ. Như thế, ti bắt đầu sống bnh tĩnh. Nhưng những ngy phẳng lặng đ cũng chỉ được t lu. Bao nhiu lu ti cũng khng nhớ. Rồi tnh cờ ti phải trải qua một cuộc phiu lưu sng gi v kỳ lạ.
ấy l vo đầu ma h một năm kia. Buổi sng ti đang đứng ngoi cửa gặm mấy ngọn cỏ non ăn điểm tm. Bỗng đằng cuối bi tiến lại hai cậu b con, tay cầm que, tay xch ci ống bơ nước. Thấy bng người, ti vội lẩn xuống cỏ, chui nhanh về hang. Bỗng chốc ti nghe tiếng chn bước thnh thịch loạn trn đầu. V ru rt những tiếng ni, tiếng gọi :
- ny. Ny !
- Ci g ?
- Chỗ ny đch rồi. Đất đn mới tinh !
- ờ ờ đng. Gớm chửa, bao nhiu đất mới đn. Lại vết chn cu cậu mới ra vo cn nhẵn thin thn. B ơi ! Đưa dao đy để tớ khot lỗ, đằng ấy đi xch nước đi. Nhanh ln.
Lập tức ti nghe tiếng thọc dao chuyển cả đất v thấy đất rơi lả tả xuống ngay đầu. Biết c biến lớn, ti vội nhảy ln nấp cao trn ngch thượng. Đứng đấy một chốc th c nước ộc tới. Bọn trẻ đổ nước định la ti ra. Nhưng mỗi đợt nước vo chỉ dng đng đến vuốt chn ti lại rt xuống. Bởi v khi bnh thời, ti đ cố đo ra nhiều đường ngang. By giờ nước vo những khng c chỗ đọng được trong hang m nước theo ngch thot cả ra ngoi. Hai đứa trẻ ranh lắm. Chng khng chịu bỏ. Chng huỳnh huỵch chạy quanh, xem xt dấu vết cc mặt, chng đon đch trong tổ ny c dế. Nhất ci cậu tn l Nhớn. Mấy lần B đổ nước khng thấy dế b ra, đ toan đi, nhưng Nhớn cứ khăng khăng :
- Tớ cam đoan thế no cũng phải c. M lại dế to hạng nhất cơ. Ci thứ dế cụ n bạo nước lắm, ngập cả ru trong nước n cũng vẫn đứng được, phải ngm nước đến hng giờ th dế cụ mới chịu sặc m nhoi ra. By giờ mnh phải tm cch lấp hết cc ngch xung quanh cho nước đọng lại trong hang, cu cậu tắc thở, thế no cũng tuồi ra thi.
Ni như thế l lm y vậy, nghe rợn gy. Lập tức, ti thấy hang tối sẫm. Những ngch ngang ngch dọc vo hang ti đều bị lấp cả. Chỉ cn mỗi một đường chnh để chui ra. Chng bắt ti phải xộc ra con đường ấy cho chng tm cổ. By giờ, nước la vo đến đu, đọng đến đấy v cứ dng dần dần... Trước đến lưng, sau lủm cả đầu. Chỉ cn hai ci ru th ln đụng đậy. Rồi ru cũng ngập nốt. Nhưng ti vẫn cố nhịn thở, khng chịu l đầu ra. Ti nghĩ nước c ngập, nước cũng chỉ ngập một chốc rồi lại thấm su vo đất, đất ny l đất ct v ti nhịn thở được.
Song d nhờ đất thấm nước khoẻ thế, cũng khng phải cch bền vững. Quả nhin, chẳng mấy chốc, đất ct cũng đ ngấm no nước, khng chịu thấm nữa, vậy l nước lại ứ ln. Ti lo qu, phen ny phải b ra mất. i thi, nếu b ra by giờ, đời ti cn g ! Hai đứa trẻ kia sẽ bắt ti đem về lm miếng mồi bo cho con g chọi, con hoạ mi, con so mỏ ng của chng xơi ngon. Bọn c chậu chim lồng ấy m vớ được mn ăn mỡ mng như thằng ti thế ny th phải biết l thch. M cứ gan liền chn chn ở đy rồi cũng đến chết ngạt, chết đuối mất. Rồi, tuy khng định ra hẳn những mỗi lần nước ộc vo, ti cứ tự nhin nhch người ra một mảy, lm như vậy ti thấy đầu ti được th ln mặt nước. Như thế nghĩa l ti lại ht được một cht khng kh. C dễ chịu hơn. Từ đấy hễ bọn trẻ đổ nước vo, ti lại hơi nhoi ra một t, một t m khng cảm thấy mnh đương nhoi dần ra. Khng may cho ti biết bao ! Ti khng biết rằng cứ như thế, c được dễ thở, nhưng nguy hiểm l mỗi lần nhấc chn ln, l nhch ra. Thế rồi một lần nước vừa rt xuống khoeo, đột nhin ở ngoi cửa hang bọn trẻ trng vo thấy ci đầu của ti.
- Đy rồi ! Đầu to gộc, bng qu !
Ti rụt ngay vo. Song đ muộn. Họ trng thấy ti rồi. Đ trng thấy tất họ phải bắt cho kỳ được. Quả nhin, nước cng dội vo, tiếng h ht cng tợn, c lc tiếng chn tay vỗ, giậm doạn rung chuyển cả đất bốn bn. Ti run người ln, ti b thở, ti vng vẫy v bức nước. Rồi trong bụng khng định m chn lại cứ nhấc dần ra. Bỗng nghe một tiếng xoạt ngay sau lưng, như tiếng st. Quay lại, một thanh nứa, lại cả mũi dao nữa, đ thục xuống chắn ngang đường vo cuối hang. Th ra, hai đưa trẻ khn ngoan, trng mặt nước động biết ti đ chui ra đứng cửa tổ. Họ xin dao xin nứa xuống chặn lối sau lưng ti. Nếu trng th đứt đi người ! Nhưng ti chưa kịp giật mnh, đ c cảm gic ci thanh nứa chẹn lưng đương bẩy ti ra. Hai đứa trẻ, đứa th đẩy thanh nứa, đứa th ngồi g vo ci ống bơ đựng nước, mồm ku thm thm giả lm trống ngũ lin doạ nạt, thc giục vng cả bi.
Bị hất mạnh, b qu ti liền nhẩy ra.
- Anh em ơi ! Dế cụ ! Dế cụ !
- Ha ! Ha ! Bắt được dế cụ !
- To bằng bốn thằng ve sầu !
- Dế cụ m lị !
Nhớn tm được ti. Ti cắn cho cậu b một miếng vo ngn tay. N ku tht. Ti bồi cho ci đạp hậu, n bung rời ti ra. Được dịp, ti vội nhảy trốn vo giữa bi cỏ. Nhưng cả hai đứa trẻ, đứa cầm giỏ, đứa cầm ống bơ, đuổi theo p ti. Chỉ long mắt, ti đ nằm chỏng v giữa giỏ. Ti cố cắn nan giỏ mỏng rớt, nhưng chưa nhay được mắt no, họ đ đem buộc tm ci đt giỏ lại khiến ti khng nhc nhch, cựa quậy được nữa. Họ xếp ống bơ xch nước v cc đồ chơi lại, ra bờ đầm rửa chn rửa tay v xch ti theo.
Họ vui vẻ ra về. Chn bước theo nhịp tay ma. Miệng ht ơ. Vẻ khoi tỷ lắm. Nằm trn trong đt giỏ, ti đưa mắt nhn lần cuối cng phong cảnh nơi ti ở. Cỏ non xanh rờn, mặt nước bạc mnh mng. Nắng vng rải trn l cy, vng một mu tươi lạ lng, lng ti đau như cắt. Hai hng nước mắt tun rơi. Dần mỗi bước một xa. Ngoảnh đầu lại khng trng thấy nữa, thế l khuất hẳn. Phen ny ti tất chết.
Hai đứa trẻ đem ti ra khỏi bi, qua một qung đường ngoắt ngoo bn thnh tre rậm rạp, tới một lối nhỏ đi men đến một ci cổng tn. Nhớn vo nh cất mọi thứ đồ đạc "đc" dế, cn B th đặt giỏ xuống. Biết số phận mnh sắp được định đoạt, ti thấy hồi hộp v lạnh cả su gan bn chn. Sắp lm mồi cho g, cho chim chăng ? Nhưng quanh đy, ti khng nghe tiếng mng chim hoạ mi co vo nan lồng, cũng khng thấy con g chọi mặt đỏ ta tai no. Ti hơi yn yn.
Nhớn ở trong nh ra. B ni :
- Đem thằng dế ny quẳng ra ao cho "xừ" vịt bầu của chng mnh "xực" một bữa, Nhớn ạ.
Ti giật mnh đnh tht một ci. Nhưng Nhớn xua tay bảo :
- Khng ! Đc được thằng dế cụ thế ny hiếm lắm. Dế ny dế cụ, gan liền tướng qun đy. Thằng Thịnh hm nọ cũng c một con dế, n khoe dế n khoẻ nhất, cho đnh nhau, đnh thằng dế no cũng phải thua. ( Ti đ hơi nng gy v ngứa hết hai ci cng ). Chng ta nn bỏ dế cụ ny vo lồng, đem sang nh Thịnh cho đnh nhau với thằng dế ben ấy. Để xem a...ha..."thắng bại như h..." ấy ầy y...Tng xo... Tng xo...
B vỗ tay :
- Phải, phải lắm.
ấy thế l ti khng chết. Điều may mắn ny khng lường trước ra được.
Hai cậu b đem giam ti vo một ci lồng tre gi then chắc chắn. Ti đnh nằm yn, chờ sự thay đổi no đ m ti lại khng thể tưởng tượng ra trước được. Ti chỉ biết thế l ti sắp phải đi đnh nhau. Nhưng cứ ni đến đnh nhau, ti lại cứ muốn ma chn ln. Qun cả ci thn t đng nhẽ phải tm cch thế no cho được tự do. Tm tnh ngng nghnh của ti muốn hung hăng trở lại như dạo trước.
Buổi trưa, quả nhin anh em nh ấy đem ti sang cho "gip chiến" với một cậu dế nh bn cạnh.
Nhớn dứng ngoi ng gọi :
- Thịnh ơi Thịnh !
Thịn từ trong nh chạy ra .
- G thế ?
- Dế cụ tao đy. C giỏi đem dế my ra chọi no.
Thịnh cười khanh khch, vẻ coi thường, quay vo, xch lồng dế ra. Cả bọn rủ nhau đến giữa khu vườn lưa thưa những bng cy nhn ln. Chng nằm sấp xuống cỏ, lc no thch th cong ln đạp khng kh. Chng gip hai cnh cửa lồng dế lm một cho thật chắc, như đui toa nọ kề cửa toa kia lc tu hoả chạy, rồi mới rt then ra, để hai thằng dế chng ti khng muốn cũng phải xng sang lồng của nhau. Chng dế nọ nhảy tt sang lồng ti. i ch, vẻ ta đy. Hắn b hơn ti một cht. Nhưng hắn ngạo mạn v xấc xược lm sao ! B loắt choắt thế m đ bắt chước đu được bộ mặt hờm hợm, khinh khỉnh từ ci dng chn đi khụng khiệng, vẻ coi thin hạ như rc. Thong thấy đ lộn tiết. Vừa ng ti, hắn vuốt rung hai sợi ru, ni :
- ờ ờ, ch my đờ mặt ra thế kia th liệu c mấy hột sức chịu nổi nửa ci đ song phi của ta khng ?
R chối tai ! Ti đ cu lắm. Nhưng lạ sao lc ấy ti vẫn tỏ ra dịu dng được. C lẽ v lng qu khinh bỉ.
- Ny anh kia ! Lm chi m ầm ln. Đứa khn ngoan ở đời th khng nn ni trước.
Hắn nhe răng ra, hầm h :
- Mặc kệ! C giỏi th ra đy chơi nhau chứ đứng ni xỏ đấy ?
Mu nng trong người ti si sng sục, tưởng nghe tiếng được. Biết qun ny khng phải qun ăn lời, ti bn nhay phắt đến. Chng ti bắt đầu đnh nhau giữa những tiếng cười reo, vỗ tay của ba đứa trẻ. Mới quần thảo vi hiệp, ti đ r sức anh dế lếu lo kia, chọi với ti, khng được mấy nả sức. Đng thế, ti chỉ thọc mạnh một ci, đạp cng, hắn ng bổ ngửa ra. Ti bồi thm chiếc đ nữa, hắn ộc mu mồm đen s, gy một cẳng, lăn quay. Ti chẳng thm đnh thm, chỉ gh xuống tận tai hắn, lạnh lng bảo :
- Cho my bi học thuộc lng về sự hống hch nh ! Từ giờ chừa đi con ạ .
Hắn chỉ cn biết c việc run rẩy chắp chn, lạy rối rt. Nhưng nếu từ đấy chng dế kia c thể biết chừa ci thi ngng nghnh th ti lại ăn phải đũa của hắn. Bệnh ngng nghnh của hắn ly sang ti. Thế mới kỳ quặc cho ti.
Lm sao m ti đm đốn kiếp như vậy. Thật ti khng cắt nghĩa được hết ci khc khuỷu của tnh tự kiu v tự đại. Ti chỉ biết thế l những ci hung hăng gn bướng v ln mặt ho huyền đầu c ti chưa gội được sạch hẳn. Khi ti đ ng thằng dế kia rồi, mắng n rồi th ti nghĩ nịnh ti rằng : "ồ mnh giỏi thật. Chỉ gảy khẽ một ci m thằng cha kia đ ng lăn ching".
V chỉ nhờ ci đ xong ấy m trẻ con trong xm thi nhau đi "đc" dế, đo dế, săn dế đem về cho chọi với ti - ti đ trở nn tay v kht tiếng. Phải, dế no ti cũng phng vi ci đạp hậu, cậu ta đ chạy bn xc. Hồi ấy, ti đương giữa tuổi thanh xun, sức lực cường trng, nhất l thm ci tnh kiu, tnh hợm chẳng coi ai ra g nn cứ cng lm bộ.
V ti thắng tợn nn hai cậu chủ b nhỏ của ti yu qu ti lắm. Mỗi bận đ ng kẻ địch, ti lại được cc cậu ấy tẩm bổ bao nhiu l cỏ ấu rất non. Đm đến, ti được cc cậu cho ln đứng uống sương trn gin mồng tơi, nhưng vẫn bị một sợi chỉ buộc vo cng. Ti c thể cắn đứt sợi chỉ dễ như chơi, m ti khng cắn, ti uống từng giọt sương lng lnh trn l mồng tơi rồi ung dung ca ht trong ca ht trong cảnh tri buộc như thế. Tệ qu nữa, muốn lm, đẹp lng hai cậu b, ti chỉ quanh quẩn cả ngy cạnh ci hộp dim, buồng ngủ của ti, khng đi đu xa một bước. Thỉnh thoảng cao hứng ti đạp hai cng, cất tiếng gy riii...riii. i, ti đ qun ci thn bị đem lm tr chơi. Mấy l cỏ non v thi ngng đ khiến ti đm ra ngu tối đến thế.
Nhưng đến một ngy kia, ti phải cảm ơn một sự tnh cờ đ đến mở mắt ti. Ti vẫn đi đnh nhau thu mua vui. Ti vẫn được đem đi chọi nhau như thế. Đối thủ của ti lần ny l một anh chng c bộ cnh chưa kn lưng, người mới di bằng nửa ti. Vừa bị đẩy vo đứng đối diện, anh ta đ nho nhc ku tru tro :
- Em lạy bc, em lạy bc, bc tha cho em. Bc l người lớn, bc đ c răng c cng to rồi, cn em, em vừa ra đời c mấy hm, mới hm qua được mẹ em dắt cho đi ở ring thi m.
Ti thản nhin. Ti xng vo chiến ngay thằng b. N khc hu hu rồi chạy quanh lồng. Mấy đứa trẻ xem chọi dế cười ha hả. Ti lại cng nổi hăng.

Chương III

Thot khỏi ci lồng t
- Giữa đường dẫu thấy bất bằng m tha
- Mẹ knh mến của con ơi.

Khi đ được thảnh thơi đứng trong bụi dứa xanh mờ, tiếng h reo của bọn trẻ nghe đ xa lắm, khng cn lo ngại g nữa, ti mới duỗi cnh vươn vai thở di. Ti gặm vội t cỏ cho đỡ đi. Mấy bữa nay, quả l ti cũng vờ ốm thm để đỡ phải đi chọi nhau, cho nn nhịn ăn, c mệt mỏi đi thật. No rồi, ti phủ phục xuống chụm chn, đnh một giấc ngủ ngon.
Lc tỉnh dậy, xung quanh v đằng xa, chỉ c ci im lặng chập chờn buổi trưa. Lũ trẻ chắc đ về trong xm. Nghĩ xa, nghĩ gần trong bụng ti phn vn. Nửa muốn một phen đi chơi xa lại nửa muốn về thăm nh. Dẫu sao, trong mấy ngy qua, ti cũng nảy ra một nghĩ rất đẹp l đ được thấy qua mặt đất ny bao la, khng phải chỉ c ci bờ ruộng, ci đầm nước của qu mnh. C phải trong cảnh tri buộc lại hay c những ao ước phng khong chăng? Chỉ biết lũ trẻ kia giam giữ mnh, nhưng phong cảnh non nước th bao giờ cũng chờ đn v thc giục ta hy vui chn ln, hy cố đi cho khắp thế gian. Đời trai m khng biết bay nhảy, khng biết đ biết đy th cuộc sống sẽ nhạt nhẽo lắm.
Sau cng, ti quyết định trở lại nh. Ti nhớ từ ngy mnh bị bắt, mnh xa nh đ lu, Ti chắc chắn ngy ấy c khi mẹ ti lại thăm hang ti, thấy giường mn tan tnh, hẳn người đ khc khng biết bao nhiu nước mắt. Nghĩ thế th ti nhớ v thương mẹ ti lắm. Ti l con t trong lứa sinh. Mẹ thương ti, đ cho bao nhiu cỏ non, lc đem ti đến ở hang mới.
Ti trở về qu hương. Ti cũng tnh thm rằng : sau khi về thăm mẹ, khi mẹ ti nhn thấy mặt, mừng ti cn sống, vẫn khoẻ, người an tm rồi, bấy giờ ti sẽ tnh một cuộc du lịch xa xi.
Ti rẽ cỏ, tm lối về...
Đường về xa lắc xa lơ...
Một hm, qua một vng cỏ nước xanh di, chợt nghe tiếng khc tỉ t. Ti lắng tai, đon ra tiếng khc quanh quẩn đu đy. Vi bước nữa, ti gặp chị Nh Tr ngồi gục đầu bn tảng đ cuội. Chị Nh Tr b nhỏ lại gầy ga, yếu đuối qu, người bự những phấn, như mới lột. Chị mặc o thm di, đi chỗ chấm điểm vng, hai cnh c nng mỏng như cnh bướm non, lại ngắn chn chn. Hnh như cnh yếu qu, chưa quen mở, m cho d c khoẻ cũng chẳng bay được xa. Cc chị Nh Tr vốn họ bướm, cả đời chỉ biết vởn vơ quanh quẩn trong bờ bụi m thi. Nh Tr đương khc.
Nghe như c điều g oan tri chi đy, ti bn hỏi :
- Lm sao m khc đường khc chợ thế kia em ?
Chị ngẩng đầu ln, nước mắt đầm đa rồi ci cho, lễ php - cc c Nh Tr bao giờ cũng lịch sự v mềm mại.
- Em cho anh, mời anh ngồi chơi.
Ti ni ngay :
- C g m ngồi ! Lm sao khc no ?
Thế l chị ta b lu b loa :
- Anh ơi ! Anh ơi ! Hu...hu...Anh cứu em... Hu...hu
- Đứa no ? Đứa no bắt nạt em ?
- Thưa anh, bọn Nhện. Anh cứu... Hu...hu...
Ti sốt ruột :
- Nhện no ? Sao lại cứ khc thế ? Kể r đầu đui mới biết lm sao m cứu được chứ !
Nh Tr kể :
- Năm trước, phải khi trời lm đi km, mẹ em phải vay lương ăn của Nhện. Sau đấy, khng may mẹ em mất đi, cn lại thui thủi c mnh em. M em ốm yếu, kiếm bữa cũng chẳng đủ, lm ăn chả ra thế no, bao năm ngho tng vẫn hon ngho tng, mn nợ cũ chưa trả được. Nhện cứ nhất định bắt trả nợ. Mấy bận Nhện đ đnh em. Hm nay bọn Nhện chăng tơ ngang đường đe bắt em, vặt chn, vặn cnh ăn thịt em.
Ti xo hai cng ra, bảo Nh Tr :
- Em đừng sợ. Hy trở về cng với ti đy. Đứa độc c khng thể cậy khoẻ ăn hiếp kẻ yếu. Đời ny khng phải như thế.
Ti dắt Nh Tr đi.
Một qung, tới chỗ mai phục của bọn Nhện.
Bọn nhện đ cng phu chăng bn đường nọ sang bn kia, chằng chịt biết bao nhiu tơ nhện, trng trng điệp điệp, một ch Muỗi Mắt nhỏ nhất loi muỗi cũng khng chui lọt. Lại thm, sừng sững giữa lối đi, một anh Nhện canh gc. hễ thấy bng Nh Tr l lm hiệu cho lũ Nhện nấp hai bn đường ko ra.
Khi ti gần tới mạng lưới, nhn vo cc khe đ xung quanh đ thấy lủng củng những nhện l nhện : Nhện mẹ, Nhện con, Nhện gi, Nhện trẻ, Nhện nước, Nhện tường, Nhện vng, Nhện cy, Nhện đ, Nhện ma...đủ họ nh Nhện. Chng đứng im như đ, m coi vẻ hung dữ.
Ti cất tiếng hỏi lớn:
- Ai đứng chp bu bọn my ? Ra đy cho tao ni chuyện.
Từ trong hốc đ, một mụ nhện ci to nhất, cong chn nhảy ra, hai bn c hai Nhện vch nhảy km. Dng đy l vị cha trm nh Nhện. Nom cũng đanh đ, nặc n lắm. Vậy th đầu tin, ti hy ra ci oai của ti. Ti quay phắt lưng, phng cng đạp mạnh vo đầu mụ Nhện ci một đạp. Mụ nọ hoảng hốt, co dm lại hi ngay. Rồi thế l mụ cứ rập đầu xuống đất như ci chy gi gạo, tỏ hối hận v sợ hi một điều g đ - điều g đ c lẽ mụ ta cũng chưa biết.
Ti tht :
- Cớ sao dm ko b ko cnh ra bắt nạt em Nh Tr yếu ớt thế kia ? Chng my c của ăn của để, đứa no cũng bo mp mng đt cả lượt như thế kia m tnh đi n một t tẹo nợ đ mấy đời rồi l khng được. Ta cấm từ giờ khng được đi nợ Nh Tr nữa. N b bỏng, lm chưa đủ nui thn, phải thương n, xu xo cng nợ cho n. ở đời, th hằn, độc c lm g. Thử trng đấy, bay bắt nạt n, nhưng cn c ta khoẻ hơn, ta mới thử gi mấy ci đ hậu, m xem ra chng my đ thấy đng nghĩ lắm rồi phải khng ?
Bọn Nhện np pha trong cũng dạ vang v lao xao ni "nghe rồi ạ" rối rt khe đ.
Ti ra lệnh :
- Ph cc vng vy đi. Đốt hết văn tự đi.
Lũ Nhện nghe ngay lời ti, Cả họ nhanh nhẹn chạy ngang chạy dọc, ph cc dy tơ chăng lưới. Con đường về tổ Nh Tr trn cnh l mua c một chiếc hoa tm pht chốc đ qung hẳn. Rồi v số Nhện nhấp nh, tung tăng đến, chn nắm chn ả Nh Tr m nhảy ma, ht ầm ĩ rất vui.
Họ nh Nhện cn định mở tiệc thết ti. Được ci họ nh Nhện th lc no cũng kho trữ lắm thức ăn ngon. Nhưng ti từ chối, ni rằng phải vội đi. Hẹn dịp khc sẽ qua chơi.
Ti từ gi bọn Nhện v Nh Tr. Chị Nh Tr m vai ti cảm động, khng nỡ ly biệt, cứ theo tiễn một qung đường di. Cn ti, trong lng hoan hỉ v đ lm được việc đầu tin c ch cho đời.
Mấy hm sau, về tới qu nh.
Ci hang bỏ hoang của ti, cỏ v ru xanh đ kn lối vo. Nhưng đằng cuối bi, mẹ ti vẫn mạnh khoẻ. Hai mẹ con gặp nhau, mừng qu, cứ vừa khc vừa cười. Ti kể lại từ đầu ch cuối nhưng ngy qua trong may rủi v thử thch m bấy lu ti trải. Bắt đầu từ chuyện anh Dế Choắt khốn khổ bn hng xm.
Nghe xong, mẹ ti m ti vo lng, y như người m ẵm khi mới sinh ti v bảo rằng :
- Con ơi, mẹ mừng cho con đ qua nhiều nỗi hiểm nguy m trở về. Nhưng mẹ mừng nhất l con đ rn được tấm lng chn chắn thật đng lm trai. By giờ con muốn ở nh mấy ngy với mẹ, rồi con đi du lịch xa mẹ cũng bằng lng, mẹ khng y ny g về con đu. Thế l con của mẹ đ lớn rồi. Con đ khn lớn rồi. Mẹ chẳng phải lo g nữa.
Mẹ ti ni thế rồi chan ho hng nước mắt sung sướng v cảm động. Ti nhn ra cửa hang, nơi mới ngy no cn trứng nước ở đy v cũng cảm thấy nay mnh khn lớn.
Ti ở lại với mẹ :
- Mẹ knh yu của con ! Khng bao giờ con qun được lời mẹ. Rồi mai đy con ln đường, con sẽ hết sức tu tỉnh được như mẹ mong ước cho con của mẹ.

Chương IV

ng annh Cả v ng anh Hai của Mn
- Tri m khng đợi m gặp.

Bạn đọc hẳn đ biết mục đch ti về qu chuyến ny, vừa thăm mẹ v vừa c tm bạn cng nhau đi du lịch. Việc hỏi thăm mẹ, thế l đ xong.
Giờ ti đi tm bạn. Đất ny biết mấy ai kẻ tri m ? Tm bạn đ kh, huống chi lại l sự đnh bạn với nhau trong cuộc ln đường lu di. Ln đường ! Ln đường ! Mỗi bước chn sẽ thấy một đổi thay. Mỗi sớm mỗi chiều ta lại gặp cảnh vật mới. Lc no cũng đi tới một nơi xa lạ. Khng ai c thể mong ước hơn. Mới tưởng đến cũng đủ nao nức, bồi hồi.
Hỡi i ! Cn chi buồn bằng, tuổi th trẻ, gn th cứng, mu th cuồn cuộn với tri tim v lng thiết tha m đnh sống theo khun khổ bằng phẳng : ngy h hi đo bới đất lm tổ, đm th đi ăn uống v tụ tập chng bạn nhảy ma dng di. Ti khng muốn cho đến lc nhắm mắt vẫn phải n hận chẳng biết l cuối cnh đồng mnh mng kia cn những g lạ v cuộc đời ở đấy ra sao.
Ti c hai anh một lứa sinh, v ba anh em ti đ được mẹ ti cng đưa đi ở hang ring năm trước. Trong cuộc đi tm bạn, ti nghĩ đến ng anh hai ti đầu tin.
Ti đến thăm anh hai ti.
Thoạt nhn cửa hang của anh, ti đ hơi thất vọng. Cửa hang b v nham nhở, bẩn như lỗ giun đn, lc chui vo th c từng đm rễ cỏ quệt xuống đầu, y như vo một hang hoang, cng su cng ẩm mốc, lạnh tanh.
Trng thấy anh, ti giật mnh. Trong bng tối m thầm, ti phải ch mi mới nhn thấy v nhận ra được mặt anh. Anh ti gầy kheo như đến nỗi tưởng sức ti m đ th chỉ phch một ci cũng đủ khiến anh ti bắn xa mười lăm trượng.
Nghe tiếng chn ti bước thnh thịch, anh hoảng hốt, luống cuống, bối rối cả cng lẫn ru rồi cứ quanh quẩn chạy vng trn, khng biết chạy đi đu. Ti phải đnh tiếng mi, anh mới nhận ra ti, bấy giờ anh ti mới yn lng v đứng im, chỉ cn hơi rung ru. Dng chừng ti khoẻ mạnh, cứng cp v đen bng như cột nh chy bi mỡ, anh cn sợ. Thế l đi ru cứ rung mạnh dần ln. Thật đng cười v đng thương !
Ti hỏi :
- Anh ơi ! Anh ốm hay thế no m cm nhỏm vậy ?
Anh nhăn mặt :
- Ch ni be b chứ khng c anh vng cả đầu. Khng anh khng ốm, Tạng người anh thế Bấy lu ch đi lm ăn đu m những đứa độc mồm độc miệng bảo ch chết rồi.
Ti cười :
- Em chết lm sao được ! Đi xa thch lắm. Em về chuyến ny, trước thăm mẹ v cc anh, sau rủ anh cng đi xa.
Anh hoảng hốt hỏi lại :
- Đi đu ?
Ti đa, qut to :
- Đi xa ! đi xa !
Thế l ng anh ti thất kinh, trễ cả hai ru mũi xuống. Anh khụyu chn ng giụi v ni lảm nhảm : "Đi...xa...chết...n...chết".
Thảm hại qu ! V đu anh ti mắc bệnh sợ đến như vậy, ci g cũng sợ, chưa chi đ sợ, sợ đến chết ngất. Khng phải bệnh ấy c từ bẩm sinh đu. Lc b, anh em chng ti đều khoẻ mạnh như nhau. Cu chuyện bệnh sợ của anh ti như sau :
Ra ở hang ring t lu, một hm anh đi chơi tha thẩn vo vườn rau. Anh đứng dưới chn một cy cải xanh. Trn mp l, một chim Chch đang nhặt sau. C thể l v , chim Chch ỉa toẹt một bi trng lưng anh. Anh giũ cnh, lẩm bẩm chửi đứa no bậy bạ, m anh khng biết đứa no, bởi v lc ấy chim Chch lm xong cng việc v ấy rồi điềm nhin cong đui chui vo khều con su trong kẽ chiếc l cải to.
Nghe tiếng chửi, chim Chch quay ra, Chim v Dế đm chuyện ci nhau. Một bn th chửi đứa ỉa xuống lưng tao. Một bn th bảo my vu oan cho ng. ( V anh ti đ giũ sạch ngay bi cứt chim trn lưng rồi ).
Khng ai chịu nhau th phải đến đnh nhau vậy. Thằng chim Chch kia th bằng hạt mt, chn n leo kheo như ci tăm hương v ci mỏ oặt như sợi bn, cn anh ti th no răng sắc, no c ngạnh vnh rất hiểm, cứ dấn mạnh ln th choảng cho n vỡ my vỡ mặt ra chứ. Thế m đ đờ đến nỗi anh ti thua. Anh ti co cổ chạy, N đuổi theo. Anh chạy thục mạng, n cứ bay trn đầu, n mổ xuống. Anh ti sợ qu, vấp ng ngửa, n cũng khng tha, n vẫn đuổi đnh, c lc anh tưởng chết dọc đường. Rồi phải l dần, chạy l thế m n vẫn mổ, vẫn đnh, n đuổi đến khi lẩn được vo trong hang th khắp người mu me, hai cnh ngoi rch nt cả v nằm chết ngất.
Khng biết mấy hm mới tỉnh. Từ đấy, nghe tiếng gi thổi ngoi cửa hang cũng sợ, tưởng thằng chim Chch lại đến đuổi đnh trn đầu. Khng dm đi đu nữa. Đi lắm m đến khuya mới dm ra cửa li vội mấy ci cỏ gi vo nhấm nhp. Thế l ốm dần. Cứ thế ny rồi th mai kia cũng đến chết vi thn trong hang m thi.
Một lc sau, anh ti mới dần dần tỉnh. Ti cũng chẳng muốn ni thm lời no. Cng khng dm đa nữa. Ngại anh ti c thể chết ngất m chết hẳn chăng .
Ti ra ngoi bi, hi mớ cỏ non v tươi nhất đm vo biếu anh. Ti lựa ni mấy cu an ủi. Đến lc anh ti tỉnh to như thường rồi ti mới kho trch sao hồi đ anh khng ngửa mặt giơ cng ln vừa đnh vừa đỡ vừa li vo hang, phỏng thử thằng Chch lo lếu đ lm chi nổi ! Anh ti cũng chẳng tỏ vẻ g ngẫm nghĩ để hoạ may cn nhớ lại được cht mạnh bạo no khng, anh chỉ lắc đầu.
Ti lặng lẽ ra khỏi hang anh. Cũng khng c một nghĩ r rệt. Cn nghĩ sao nữa, khi anh ấy đ run rẩy hn đớn đến nỗi ai ni to cũng giật mnh th c g m hy vọng rủ anh đi được.
Ti đến thăm anh trưởng ti.
Hang anh trưởng ti rất khang trang. Coi vẻ phong lưu. Ti đ biết tnh anh thch ăn ngon, ưu php tắc tn ti trật tự, hay bắt bẻ vặn. Ti cho. Mặt anh hằm hằm đương tức tối điều g. Ti phải thưa với anh rằng bao nhiu lu anh em xa cch, em đ trải những pht gian nan, tnh mệnh treo đầu sợi ru, anh c biết khng, em lặn lội từ xa về đy để gặp anh, sao trng thấy em, mặt anh cứ lạnh như đ thế kia ?
Anh ti ni mt :
- Chả dm ! Ch cn nhớ php lịch sự đến thăm anh. Xin chả dm.
Ti đp :
- Thưa anh, đi đu th em vẫn nhớ anh em ta cng lứa mẹ sinh ra.
Anh cười nhạt :
- Hừ, ch bảo ch nhớ anh m lại vo nh thằng hai trước khi đến đy, thế th phỏng thử ch coi gia gio nh ta ra ci g, đui lộn ln đầu hử ?
Thế ra anh tnh giận ti đ qun tn ti thứ bậc. Thảo no, mặt anh nặng như ci bị. Ti định ci lại một cu. Chẳng g th ti đ đi đy đi đ, ti khng thể cung knh theo được ci thi trn dưới thứ bậc v ci việc chấp nhặt nhỏ mọn ny. Nhưng chợt nhớ đến đy để rủ anh cng đi, ti đ qun tức v từ tốn trnh by :
- Thưa anh, em cũng biết thế, nhưng v anh hai đau yếu, lai tiện em đi qua nh, thấy nn vo thăm anh ấy trước. Thế đấy, chắc anh vui lng rồi.
Anh ti khng vui lng, anh ti vẫn to tiếng, hỏi giật giọng :
- Mấy năm nay ch đi đu ?
- Em đi du lịch.
- Du lịch ? Đi du lịch, đi bun bn ?
Ti cười :
- Chẳng bun bn g đu. Du lịch l xem xt cc nơi cho mở mang tr c ra.
Anh ti cười khẩy :
- Đi khng kiếm được mn ngon th chỉ đi mỏi chn, c động dại mới đi như thế. Đi lang thanh thất thểu th ai ở nh trng nom phần mộ tổ tin, ai đn hương cng giỗ cc cụ ? Thời by giờ đứa no cũng nống ln với đi ! Qun bất mục bất hiếu l ch, ch biết khng ?
Ti giận lắm, nhưng chỉ cười thầm. Đng lẽ mẹ ti ni những cu ấy mới phải. Nhưng mẹ hiểu, mẹ đ vui mừng thấy con bay nhảy sng hồ. Ti lại nghĩ gi tổ tin ti m biết được việc ny hẳn cc cụ cũng pht chn ci thằng con chu cứ khư khư m miếng đất đến mn đời, chẳng lm được g để lấy tiếng thơm cho cha ng, Anh ny mới dm tuổi m lụ khụ hơn cả người gi lẫn cẫn.
Đằng no ti cũng cần ni r kiến của ti. Ti ni :
- Thưa anh, em cũng biết rằng trn đời ny muốn mở mang tr c th phải bước chn đi ra bốn phương "một ngy đng một sng khn", tổ tin ta dạy thế chứ cc cụ khng khuyn ta ngồi x đu. Cho nn em về đy, trước thăm anh, sau muốn rủ anh cng đi phiu lưu với em.
Anh ti ht to :
- My chửi tao ? My chửi tao.
Rồi xng đến trước mặt ti. Nhưng ti biết d nổi nng thế, anh cũng chẳng dm động đến ti. Bởi ti lực lưỡng to gấp mấy anh. Quả thế, cu lắm anh cũng chỉ dm cụng trn ti v dừng lại, trừng mắt thế thi.
Ti bực mnh, song vẫn cố lm vẻ bnh tĩnh. Ci bnh tĩnh lạnh lng ngụ khinh khi.
Ti nghnh mặt ln, khng cho, lặng lẽ quay ra. Đui cnh ti quay chổng vo mặt anh một cch kinh thường. Ti đ từ gi ng anh cổ hủ của ti một cch ngạo mạn như vậy. Để mặc ng anh tức tm ruột. Tuy vậy anh cũng khng dm đuổi đnh ti, đnh m mối căm hờn v c đứa em hỗn lo dm đi phiu lưu !
Ti cn đi tm vi anh em quen nữa. Song xem ra chỉ phường gi o ti cơm th lắm lắm. C anh cũng như anh trưởng đ ni rằng nh mnh con một, khng thể nhất đn rời qu hương. C anh mới nghe ti ni đu du lịch đ xanh mặt lại v vi ti. C anh ngẩn ngơ hỏi :"Đi xa thế độ mấy hm th về được ?" Ti chẳng buồn trả lời.
Một buổi chiều, ti đứng bờ đầm nước, trng ra. Khi hong hn xuống, mặt nước trời bỗng sng ln trong giy lt, đượm vẻ bao la khu gợi v hạn lng giang hồ.
Bỗng sau lưng c tiếng ồn o. Quay lại, ti thấy một Dế Trũi đương đnh nhau với hai mụ Bọ Muỗm. Hai mụ Bọ Muỗm vừa xng vo vừa ku om sm. Ai đ ni rằng "vừa đnh trống vừa ăn cướp", lc ấy ti đ thấy tận mắt ci cảnh thật đng cu v vậy. Hai mụ giơ chn, nhe cặp răng di nhọn, đnh tới tấp. Trũi bnh tĩnh, dng cng gạt đn rồi bổ sang. Hai cng Trũi mc toẽ đằng trước, khi hươi ln, coi oai như cặp chuỳ đồng.
Ti đứng ngắm v khen thầm. Xưa nay ti vẫn c coi thường cc cậu Dế Trũi - Dế Trũi qu kệch, mnh di thuồn thuỗn, bốn ma mặc i gi-l trần. Nhưng by giờ, nhn anh Trũi nhanh nhẹn ny, ti hiểu rằng khng nn chỉ xem bề ngoi m coi thường ai một cch hồ đồ như vậy.
Trũi gan gc, một chống với đi m m địch thủ vẫn lun lun bị c đn đau. Nhưng hai mụ Bọ Muỗm cứ vừa đnh vừa ku, lm cho họ nh Bọ Muỗm ở ruộng la gần đấy nghe tiếng. Thế l cả một bọn Bọ muỗm lốc nhốc chạy ra. Trũi biết thế nguy, lủi khỏi vng chiến nhảy bm xuống dng nước, bơi sang bn ny. Cch nước rồi, yn tr, Trũi lại nghnh ngang đứng hướng về bn kia, giơ chn, giơ cng doạ lại bọn Bọ Muỗm vừa ko tới. Thấy thế, bọn Bọ Muỗm tức, bật ln một cử chỉ bất ngờ l chng bay o sang rợp cả mặt nước.
Trũi ta khng d bọn Bọ Muỗm bay mau thế. Anh ta chỉ kịp giơ hai ci cng răng cưa trn xoe ln th đ thấy khng biết bao nhiu răng, mc đnh, chm tới tấp xuống. Trũi ng quay. Lũ kia x cưỡi ln. Nhất định c n mạng phen ny.
Ti vội nhẩy tới. Bọn Bọ Muỗm hốt hoảng bay đi hết. Trũi nằm chỏng gọng, bất tỉnh nhn sự. Ti vực về cửa hang, lấy nước phun vo mặt Trũi.
Một lt, Trũi tỉnh, cn rn hừ hừ. Bị nhiều đn đau thm tm cả mnh.
Trũi kể ti nghe. Vốn trước kia hang Trũi xm xa bn cnh đồng khc. Một lần sang bn sng, thấy cỏ tốt qu bn đến ở bn đ. Xm ấy c Bọ Muỗm tr ngụ nhiều. Bọn Bọ Muỗm thấy tự dưng c kẻ lng bng ở đu đến, khng ngy no khng c Bọ Muỗm đến sinh sự. Chng cắt lượt nhau suốt ng vo c khịa, lm cho Trũi khng chịu được. Nhưng Trũi vẫn gan l. C khi chng dọa đnh chết Trũi.
Trũi rất ngang, khng sợ. Đứa no chửi thế no, Trũi chửi lại thế ấy. Đứa no muốn đnh nhau, Trũi đnh nhau. Tiếng Bọm Muỗm bắng nhắng thế, nhưng d thế cũng phải kiềng kẻ gan dạ, nn cũng mới chỉ c những cuộc x xt xong thi. Trận ẩu đả hm nay l to nhất. Bọn bọ muỗm định đnh chết Trũi thật. Chng cho hai mụ ra sinh sự, lấy cớ rồi ko cả l ra. Đy l trận đn th chứ khng phải cuộc ẩu đả tnh cờ như ti tưởng lc mới đầu.
Trũi rối rt tạ ơn. Ti khuyn Trũi nn ở lại hang ti m chữa bệnh cho tới khi khỏi hẳn mới về.
Được t lu, cc vết thương của Trũi lnh dần.
Mấy hm tr truyện cũng Trũi, ti biết tnh Trũi rấy vui, hay ni pha tr v yu đời. Nhưng ti thch nhất Trũi cũng ưa sự đi đy đi đ, Trũi thường khoe rằng tuy Trũi cn t tuổi nhưng đ từng đi xa. Ti ngỏ rủ Trũi sẽ cng đi du lịch. Ti bảo rằng ở pha chn trời xa kia chắc c nhiều ci lạ, khng nn về đồng cỏ cũ nữa. Trũi reo ln, nhận lời ngay.
Chng ti kết lm anh em.
Từ hm ấy, Trũi ở lun hang ti v Trũi tn ti l anh. Cn ti gọi Trũi l em. Thề rằng từ đy sinh tử c nhau.
Chng ti sửa soạn.
Một ngy cuối thu, ti v Trũi ln đường. Hm ấy nước đầm trong xanh. Những ng cỏ mượt rời rợi. Trời đầy my trắng. Gi hiu hiu thổi như giục lng kẻ ra đi. Thế l ti rời qu hương lần thứ hai.

Chương V

Một sự v rất nguy hiểm
- Địa thế v tnh hnh cc xm lầy lội
- v lẽ g m Mn v Trũi trốn đi được ?

Đi li về pha sau hang ti, c một cnh đồng lớn. Tro ln ngọn cỏ lau cao nhất, ngước mắt trng chỉ thấy xa tt tắp m chẳng thấy chn trời. Khởi đầu, chng ti định đi suốt cnh đồng v bi hoang.

Chng ti, ngy đi đm nghỉ, cng nhau say ngắm dọc đường. Non sng v phong tục, mỗi nơi mỗi lạ, mỗi bước rời chn mỗi thấy tuyệt vời. Nhn khng biết chn. Mỏi chẳng muốn dừng. Bạn đọc yu qu, thật c đi, c trải, cn như ro r ci thn sớm chiều ngơ ngẩn gc bi cửa hang th sao hiểu được trời đất, bến bờ l đu.

Ngy kia, chng ti m mải đi, tối lc no khng biết. Một lc, mặt trăng trắng bạch từ từ nh ln.

Đm ấy, trăng sng lắm. Ti bn với Trũi, nhn đm sng trăng, trời đẹp v mt, ta cứ đi, khng cần ngủ đỡ. Nhưng nửa đm, nổi cơn mưa lớn. Chng ti ẩn lại dưới tu l chuối, cả đm nghe mưa rơi như đnh trống trn đầu. Sng hm sau, bừng mắt dậy, trời đ tạnh hẳn. Ti nhn ra trước mặt, thấy một ln nước mưa mới chảy veo veo giữa đi bờ cỏ. Đy l con sng m đm qua chng ti khng r.

Ti bảo Trũi : "Xem như dng sng ny chảy ngoặt về pha bn kia, tức l cũng dọc theo đường m chng ta định đi. Mấy hm chng mnh quốc bộ đ nhiều, by giờ ta thử xuống sng đi thuỷ một chuyến. Trũi nghĩ thế no ? Cũng phải tập cho quen sng nước chứ !"

Trũi nghe ngay. Trũi bn mỗi đứa nn đi một chiếc thuyền bằng l sen thật kh. Ma nước lớn muộn ny ci giống sen nhật tri lang thang mặt nước vẩn vơ như chim vỡ tổ. Mỗi chiếc l c một bầu phao kh to như quả trứng, cưỡi ln th nhẹ v m lắm. Ti cũng nghĩ thế. Nhưng ti bn thm : lấy vi l sen nhật ghp lại đng thnh b đi chung, tiện lợi hơn nhiều. Chng ti bn ghp ba bốn cnh sen nhật lại, lm một chiếc b.

B chng ti theo dng tri băng băng.

Ma thu mới chớm nhưng nước đ trong vắt. Trng thấy cả hn cuội trắng tinh nằm dưới đy/ Nhn hai bn ven sng, phong cảnh thay đổi đủ điều ngoạn mục. Cỏ cy v những lng xa gần, ni xa lun lun mới. Những anh Gọng V đen xạm, gầy v cao, nghnh cặp chn gọng v đứng trn bi lầy nhn theo hai ti, ra lối bi phục. Những ả Cua Kềnh cũng giương đi mắt lồi, tnh tứ v u yếm ng theo hai ti với mun vẻ qu mến. Đn Săn Sắt v c Thầu Dầu thong gặp đu cũng lăng xăng cố bơi theo b hai ti hoan nghnh vng cả mặt nước.

Mỗi hm, cứ chừng gần nửa buổi. Trũi lại khoan thai th ci cng như chiếc bơi cho thả xuống nước li b vo bờ lấy cỏ ăn. Ci cch vừa đi vừa nghỉ ấy cũng mất th giờ nhiều. Sau chng ti định đi lun một thi nhiều ngy. Thế rồi c lần gh vo bờ, chng ti chọn bụi cỏ tốt, hi đầy xuống đầy b cỏ non, tưởng phải chn đến hai phin chợ mới hết. Nhưng đi sng nước chng đi, mới c hai ngy một đm, đ lại phải tạt vo hi cỏ. Tuy vậy, cũng nhanh hơn trước nhiều.

 

Đm ấy, trời tối như mực. Ti ngồi phục vị, mơ mng nghe nước c ch chảy như tiếng đn thảnh thơi ai gảy dưới gầm b m ngủ qun lc no khng biết. Khi dậy, trời đ sng.

Nhưng hay ! Sao thế kia ? Nhn xung quang ti khng biết để đu cho hết bng khung. Quay sang bn cạnh, thấy Trũi cũng đương đờ ra. Hai ci ru Trũi hơi đụng đậy, chắc cu cậu đương xc động lắm. B chng ti khng cn ở trong dng sng xinh đẹp hm qua với hai bờ cỏ non xanh tươi m by giờ chng ti đương tri vo qung mnh mng, khng trng thấy ht bờ pha no. Như ở giữa bể. Nghĩa l chng ti đ từ sng m tri ra vng nước lớn từ đm hm qua. Chao i những bất trắc g đang đợi chng ti đy ?

Ti sục tm trong b xem c vật no khả dĩ dng lm b bơi cho được. Nhưng chẳng c chi, ngoi mấy ci xương sống l v một t cỏ. Trũi lại th hau chiếc cng bơi cho của mnh xuống bơi một lc. Nước to, b dềnh ngược dềnh xui, ci bơi cho cng kia chẳng thấm vo đu. Trũi tỏ vẻ chn nản, ngước ln thở di. By giờ đnh lnh đnh giữa nước, khng cch g khc l mặc gi đưa đi đu th đưa. Đưa vo bờ no đ chờ đợi ở chỗ tận cng ấy. M gi th đương thổi b đi xa.

Chng ti đnh nằm yu chờ đổi gi v rủi may. Sng đnh cao qu. Đứng trn b trng ra thấy sng nối nhau nổi ln lồi lm như ni trước mặt. B chng ti lao từ ngọn sng xuống cuối sng, nhiều lc tưởng chui ngụp cả vo trong nước. May nhờ được ci b vốn nhẹ nn tuy nước dữ, chng ti bn chật chắc sng cũng khng lật chết nổi chng ti.

C điều ti qun chưa ni cng bạn đọc, ấy l ci dạ dy của chng ti vốn rất hu ăn, lại phải xốc vc trn sng nước, cho nn chng lp gh. Thường một ngy ti chn tới ba bữa l t. M by giờ, dần dần mới vi ngy lnh đnh đ nhẵn hết cỏ. Thế l bốn pha vẫn mnh mang khng thấy bến bờ no hết. Trũi lại nhn ti, băn khoăn, buồn. Ti cố bnh tĩnh, vẫn vui như thường. Thấy thế, Trũi cũng hơi yn lng. Ti vũ cnh ma cng, vừa ma vừa ht nghu ngao. Trũi cười. Rồi Trũi cũng ma cng ln. Trong cơn gian nguy, c được sự bnh tĩnh cũng đ l c một cớ để tin tưởng.

Qua ngy thứ hai th ti cũng hết hơi. Mỗi khi h miệng, ruột lp muốn co ln/ Trũi tm cch gặm lại những mp l sen kh. Nhưng ăn l kh khc g ăn gỗ khng nuốt được. Vừa đi vừa mệt, m chng ti lại khng dm nhắm mắt ngủ, sợ nếu chợp đi, v khng bm vững vo b, gặp sng to đnh, b p khng kịp nu lại, hoặc c con c lớn đi mồi no quẫy ln đớp nhằng một ci th mất mạng như chơi.

Ngy thứ ba, một mu nước trắng

Ngy thứ tư, vẫn một mu nước trắng

Ngy thứ năm, mu nước trắng

Ngy thứ su, nuớc trắng.

Ngy thứ bảy...trắng...

Ngy chn

Ngy mười

Qua ngy mười, cả hai chng ti khng đứa no cn c thể đứng ln được. ci đi gh gớm cứ đnh liệt dần từng bộ phận trong người, by giờ đến lc n lm dm kheo lại, chn run lẩy bẩy, lại phải nằm mp bụng xuống. Từ chỗ ny muốn qua chỗ khc, chng ti chỉ lch nhch từng tẹo.

Trũi khẽ thở di :

 

- Chết mất, anh ạ.

Ti đp :

- Đừng lo. Xem my vẩn trời, đm nay c cơ đổi gi. Anh thấy hnh như c ci bng xanh mờ mờ đằng kia. C phải đấy l bờ, gi m đưa được anh em ta về chỗ bờ xanh xanh ấy l tốt rồi. Trũi bảo Trũi khng nhn thấy . Cn ti, khng biết l lo mắt hay đấy cũng chỉ l tưởng tượng trong hy vọng m thi. Hơi sức mỗi lc một khc. Chiều hm ấy th đ đến cung cảnh muốn ni đi cu, chng ti phải ghe vo nhau th tho, tiếng cứ pho pho.

Trũi băn khoăn. Trũi hay nhn trộm ti, ti đon thế, ti hỏi lun :

- Ch sắp c mưu g bn cng anh ?

Trũi lắc đầu. Nhưng lt sau, Trũi ni :

- Thưa anh, em nghĩ anh em mnh kh lng thot chết.

Ti gạt :

- Ch đừng nghĩ thế m nản lng anh em ta.

Trũi tiếp :

- Anh mắng th em cũng ni. Em tuyệt vọng rồi, mắt em mờ đi rồi đy ny.

Trũi im một lt rồi lại thều tho :

- Em trộm nghĩ chết th đnh chết. Nhưng khng nn chết cả, v ch, ta phải tm cch...

Ti hỏi :

- Ch ni như vậy nghĩa l sao ?

Trũi ngập ngừng :

- Nghĩa l...Nghĩa l...ta tm thứ g tạm ăn cho sống được. Em c đi cng...anh...

Ti ngắt lời :

- Thi anh hiểu bụng ch rồi. Ch cứ nghĩ rằng khng nhẽ anh em ta lại chịu chết lnh đnh cả như thế ny, m phải cứu sống lấy một. Ch định để anh ăn thịt ch, ch chịu hy sinh cho anh sống. Ta khen ch điều thủy chung. Nhưng em ơi ! Tử sinh l lẽ thường m mạng em cũng như mạng anh, đều qu cả. Huống chi, chẳng lẽ chng ta chịu nằm chết đi trn mặt nước ny ? D thế no cũng khng bao giờ nản ch...

Trũi cứ khẩn khoản rồi cha cng ln mời ti ăn. Trũi gượng cười bảo rằng Trũi cụt cả hai cng cũng khng sao, khng thể chết, vẫn khoẻ như thường. Trũi đ thấy c anh dế cụt cng như thế. Ti gạt phắt đi v mắng Trũi. Sau cng anh em ti m nhau m khc. Những giọt nước mắt thương nhau ấy đ lm Trũi yn tm v bnh tĩnh trở lại.

Đm ấy, trời trở gi, chơ vơ giữa trời nước, gi lại thổi nhiều, lạnh qu. Chng ti nằm co quắp vo nhau. Trũi ngửa mặt ln trời, gần như ngất đi. Họ dế chng ti, ai cũng vậy, chỉ c khi sắp chết th mới chịu phải nằm ngửa. By giờ thấy Trũi như thế, ti đ lo lo. Ti sờ ln mặt Trũi xem cn thở khng, rồi lay gọi, mi Trũi mới ớ tỉnh. Trời nghe trở gi ầm ầm trn mặt nước. Ti chợt nảy ci mừng vu vơ: " C lẽ gi ny đưa chng ti vo bờ. C lẽ thế...C lẽ..." Ti chợp mắt, cũng chim bao thấy thế. Tới nửa đm, ti cũng mệt qu, thiếp đi.

Sớm sau, nghe đầu b c tiếng động rền như tiếng sấm. Ti thức dhy, h cặp mắt nặng nề.

Nhưng mắt vừa h đ bị chi đầy nh sng mặt trời. Ti nhch đầu ln - cổ đy như bị ai cứa - ti thấy ngợp mắt một bờ cỏ xanh r. Th ra b chng ti, từ lc no đ tri vo gần một bờ cơ, ci tiếng sấm đằng kia vang lại chỉ l những tiếng động quen thuộc của lng xm đằng ấy đương rộn r trong một ngy nắng.
Ti b đến lay Trũi. Trũi vẫn nằm nhui như chết. Ti phải nghe v đập vo ngực xem cn thở khng. Vẫn cn. Ti ci xuống ngậm nước phun vo mặt Trũi. Chốc Trũi hắt x hơi liền ba ci. Vừa tỉnh, mắt cn nhắm, Trxu đ rền rĩ ku. Ti trỏ vo bờ xanh xanh. Trũi nghển cổ nhn rồi r ln. Trng thấy sống. Thế l tự nhin chng ti khỏe hẳn hơn lc ny.
Nhưng cũng phải đến chiều, b chng ti mới giạt vo v bấy giờ chng ti mới ln được bờ. B vo st bụi cỏ, ti tm lấy leo. Trũi cũng lm như ti, khng đến nỗi rơi xuống nước.
Chng ti ln bờ, để lại đằng sau chiếc b trống khng nhẹ bỗng, vụt ci, tri vo vo vo gi nước. B ơi b, từ nay gi biệt my.
Ti ci xuồng gặm miếng cỏ. Bn cạnh, Trũi hc đầu hi hi ngồm ngom ngốn tự lc no. Thứ cỏ đ, cỏ nước. L cứng nhiều gn v ngăm ngăm đắng. Phải như mọi ngy, ti chẳng thm gh răng. ấy vậy m lc đ chn ngon đo để. Thế mới biết, đ đi, nuốt đất cũng thấy được.
Ăn xong, trời đổ tối. Cẩn thận, chng ti chạy một mạch vo trong đề phng nếu đm c mưa, nước lớn khng cuốn chng ti đi được. Đến bi cỏ trn m đất cao, chng ti lăn ra đnh giấc say sưa.
Sng hm sau, ti tro ln ngọn hoa cỏ xước, ngắm địa thế chỗ chng ti bạt phong vo. Đ l khoảng bi rộng, lầy lội bm tum ton giống cỏ nước. Qu pha trn, đất hơi ro, nhưng cũng chỉ độc một thứ cy k hoa vng rượi. Xm ấy xưa ry sống vất cả trong bn lầy nước đọng. Dn cư chỉ c vi nh Cc, mấy anh ễnh Uơng, Chẫu Chng, Nhi Bn, một ếch Cốm v một ch Rắn Mng. Hoặc giả cũng c thm một vi giống nữa, nhưng cả ci xm bn lội đen ngm với da dẻ chn tay loi ở bn cũng om như thế, t ai mới nhn đ mới nhn đ phn biệt ngay ra được.
Xm ở chơ vơ trong ci c lao giữa nước, muốn vo đất liền phải qua bi lầy v một dng sng nhỏ. Theo thi quen ở bi, vả lại, đường s đi lại diệu vợi, mọi nh trong c lao khng mấy ai ra ngoi, khng ai nghe biết tin tức mọi nơi. Suốt ngy bn tn quanh quẩn lc no cũng vang động tiếng ci cọ, tranh nhau đon sung xem bao giờ th trời mưa. Suốt đời họ mong mưa. Bởi c mưa, đất lầy nhuyễn ra, dễ đo bới, mới được ci ăn. Cứ điều qua tiếng lại, mỗi miệng thm một lời, khng ai nhịn ai, uồm uồm oang oang mi ln. Cnh ny đ to tiếng th th phải biết l ầm ĩ. Mới c cậu ễnh ương căng mp, phnh bụng chỉ ni một cu bnh thường cũng vngt ai cả xung quanh rồi.
Chng ti vo đy, nghe loạn xạ, m đi một lc chưa gặp ai. Mi sau c anh Rắn Mng trng thấy chng ti Rắn Mng ngoe nguẩy trườn ra - chỉ c trẻ em nht nht th sợ Rắn Mng chứ thật ra anh Rắn Mng hiền như ci đụn rạ, Khng ai thấy anh ni bao giờ, tưởng cm, nhưng anh ấy chỉ c tnh t ni thi. Hng ngy, anh Mng vơ vẩn trn mặt nước đợi mồi. Một Muỗi Mắt, một g Bọ Bo lạc tới, anh tợp ngay. Nhưng thường đợi cả thng cũng chẳng được ci tợp no. Mng đương lc đi, mới nghe tiếng chn chng ti đi tới liền b ra. Nhưng khi thấy chng ti to lớn, chn cng gai ngạnh khng thể l mồi của anh th, th Mng lại cp mắt xuống, nhn chỗ khc v trườn đi.
Sau c Nhi Bn trng thấy chng ti. Nhi Bn tnh nhau nhảu liền ra bảo ễnh ương đi rong khắp nơi đnh lệnh vang vang rao cho cả lng nước biết c người lạ vo địa phận. Thế l, cả xm l nh ko ra. Trng những ci bụng lp v nt mặt vu vao, ti đon biết họ ko ra lm g. Họ ra xem chng ti c g cho ăn hoặc chng ti c phải l thức ăn được khng. Nhưng thấy chng ti sừng bướng, đầu mnh bọc gip sắt, chn mang kh giới nhọn hoắt th họ lại lờ vờ lảng dần.
Đ lu trời khng mưa, khng c nước dềnh vo xm - nước hồ lu mưa th trong vắt, chỉ đẹp mắt m khng c thức g ăn nn dn cư trong hồ đi lắm. Bao giờ cũng vậy, sự cng quẫn hay khiến ta nghĩ ngợi v giận dữ. Khng biết vặc vo ai. Chẳng biết trời ở đu m li xuống bắt lm mưa - d cho tin sinh Cc c được tiếng l cậu ng trời đi chăng nữa th cũng đnh chịu, cho nn họ đm ra nng tnh, động một t cũng cu kỉnh, bực tức ầm cả ln. Trong xm khng lc no dứt tiếng chửi v. Nh ny đi nợ nh kia, chỗ ny bn, chỗ kia tn, inh ỏi những um oạp, những kng kẹc ngy đm khng bao giờ ngớt, bởi v khng biết giải quyết thế no.
Thấy chẳng ăn thua g, mấy anh nọ lảng đi như Rắn Mng. Chỉ cn đi ba bc Cc ngẩn ngơ đứng lại. Một Cc tp tp miệng, như tợp được mồi, vờ nhai cho đỡ thm. Một Cc khc bước ra, cất ln một giọng rất văn vẻ ( Cc vẫn nổi tiếng thầy đồ, thầy đồ Cc trong tranh Tết ) :
- H cớ m nhị vị trng sĩ du nhn qua bản thn ?
R chn, ni chữ m chưa chắc đ biết nghĩa, ti bấm bụng nhịn cười thầy đồ Cc rồi dng ci khoa giao thiệp hoa mỹ khi hi đ đp đa lại :
- Thưa tin sinh, chng ti đi du lịch.
- Kng kẹc ! Du lịch ! Kng kẹc ! Du lịch ! Vậy bỉ phu xin hỏi nhị vị trng sĩ, nhị vị xưa ry l tay dọc ngang no biết trn đầu c ai, thế th chắc nhị vị phải nghe tiếng từ lu rằng bỉ phu mặc dầu thanh bạch ở hang dưới đất nhưng bỉ phu l cậu thằng Trời đấy ! Nhị vị qua chơi nhiều nơi trn hon cầu, nhị vị c gặp thằng chu "trời đnh thnh vật" nh ti ở đu khng ?
Trũi mỉm cười, dng cng hch ti một ci. Ti nhy, bảo phải nghim một cht, gặp đứa dở hơi th cũng cứ liệu lời cho qua chuyện mới được. Ti bn lấy điệu vuốt ru tưởng tượng, lm vẻ đứng đắn trả lời rằng :
- Thưa tin sinh, chng ti c gặp ng Trời.
- Kng kẹc ! Rất tiếc ! Kng kẹc ! Rất tiếc khng được tương kiến trước. Thế th nếu như từ nay về sau nhị vị trng sĩ c cn gặp n th hỏi n cho bỉ phu rằng : V lẽ g m lu nay bản thn khng c nước mưa ? Ci thằng "trời đnh thnh vật" chu ti m mải tổ tm xc đĩa ở đu m khng biết suốt đm cậu Cc n phải nghiến răng kng kẹc đến nỗi đu đu cũng nghe như tiếng trống đăng văn ấy chăng, đến đỗi cậu n đ nghiến mn hết cả răng rồi đấy chăng ?
Sut nữa ti bật cười thnh tiếng. Giỡn chơi thế chứ no ti biết ci lo Trời "trời đnh thnh vật" ấy ở m t ! Ti cn đương bụm miệng nhịn cười, nhưng Trũi đ ngứa tai khng giữ nổi vai kịch, bỗng choang một cu :
- Trời với đất, cậu với chu, chỉ vớ vẩn ! Ni thẳng thừng l muốn ăn m chỉ ngửa tay thế th ku đến si cổ, gy răng, gy hm nữa cũng chẳng quả sung no rụng trng vo mồm đu.
Cc cn đương ngơ ngc nghe chưa thủng cu ni mỉa mai của Trũi, ti đ chen vo, t đi, ti cung knh, lễ php ni to :
- Thưa tin sinh, ti nhớ ra rồi, ti nhớ d chưa được tin sinh dặn thế, chng ti cũng đ c tu hỏi việc lu nay sao hạ giới khng mưa. ng Trời ng ấy cứ xua tay nhăn mặt m rằng hồi ny ti mắc bận, chưa mưa được, chưa mưa, bận lắm lắm. Việc ng Trời l việc lm mưa m ng ấy lại ku mắc bận, chẳng hiểu bận g, ti cũng chẳng hiểu ra sao cả, nhưng khng dm hỏi nữa.
Ti ni thế, Cc ta đ ku kng kẹc vẻ mn nguyện, ầm ĩ :
- Bỉ phu hiểu rồi ! Hiểu rồi ! Hiểu rồi ! Thế ra chu n bận qu đến nỗi qun cả cho cậu n uống nước. Chu n bận qu ! C thế chứ ! ra thế ! Thảo no !
Cc cứ dấm dớ l sự v lẩm nhẩm một mnh nghĩ, một mnh ni thế trong khi cả đn cc nh nhốp nhảy ra lại nhảy vo, vừa kng kẹc, vừa gật g : C thế chứ, ra thế ! Thảo no ! Tự an ủi mnh bằng cu chuyện tầm phơ của ti. Cc cậu cc chỉ quanh quẩn x hang m khoi ci oai hờ "con cc l cậu ng trời" l như thế.
Chng ti nhắm mắt, nhắm mũi lại lăn ra cười. Đến khi mở được mắt, khng thấy Cc đu nữa chỉ thấy đi tới một chng Nhi Bn gầy, lu đu cao, hai ci đi b quắt m di qu nửa thn mnh. Bộ quần o thể thao của Nhi Bn b st người, cứ so le, xộc xệch, cng c cảm tưởng như ci cẳng chn n di thm ra. Chng ti lại toan cười. Nhưng mặt Nhi Bn vốn nhợt by giờ nghim xm hẳn lại. Ti im. Ti ngờ c điều g đy.
Quả thật. Lo Cc c tnh khuyếch khoc chứ khng phải lo Cc l cục đất m ai chửi vo mũi lo cũng được ! Cn c cu v "gan cc ta" cơ m. Lo cũng thm lắm, cho nn sự chế giễu v nhạo bng lo của chng ti khng qua nổi tứ lo, đến lc chng ti nhắm mắt lại cười vo mũi lo như thế th lo cu lắm, v thnh ci kết quả ngay l cc lo đi khắp xm l c kẻ trộm vo xm.
Nhy mắt, Nhi Bn nhảy thoắt đến trước mặt, ni :
- Đại vương ếch c lệnh đi.
Chng ti theo Nhi Bn đến dưới một bi cc tần ẩm thấp, nhớp nhp, trng vo thấy ếch chồm chỗm ngồi vnh mm trn vin gạch vung như kiểu ngồi trn sập, ra điều uy nghi lắm. Đi mắt lồi nghim nghị của lo ta cứ giương trừng trừng. Hai khoeo chn trước khoảnh ra, đi chn sau xếp t he lại. Ngực v bụng trắng bng giống lối cổ o thầy kiện, cứ phập phồng đưa ln đưa xuống lấy hơi sắp ni, nhưng mi chẳng thấy ni g. Đặc biệt trn gy lo ra điểm mấy miếng xanh ở cổ o v lưng o như hạt cốm. Bởi thế, lo cũng c tn l ếch Cốm.
V c lẽ trong hon cảnh đi km ny, lo cậy mnh cn to bo khoẻ mạnh nhất vng nn lo xưng l đại vương, đại vương ếch Cốm ! Với chng ti, đại vương hay l ci g th cũng chẳng bận tm, qua cu chuyện ti chỉ c nhận xt tnh lo cũng hệt bọn đồ cc đ dốt lại cn hay khoe chữ, cn ci tnh khoc lc của ếch th một tấc đến trời, hơn Cc nhiều. Chuyện với anh ni khoc n chỉ biết ni cho n nghe v khng biết nghe ai ni cả, cứ tức anh ch như bị b đ.
ếch cốm hỏi ( hay ni cũng khng r )
- Chng bay sang bun ngọc bn vng Ra Ra trong chn ni...
Ti đp:
- Thưa, ti...
- Biết rồi, ta biết rồi, đy vo đến vng Ra Ra cn xa một phin chợ. Ngy trước ta đ...
Trũi sẵng tiếng ngắt lời :
- Khng, ti khng đến vng Ra Ra !
- Ta biết rồi... Ngy trước ta đ vo chơi vng Ra Ra trong chn ni ấy...Ngy trước ta...Ngy trước ta...Ngy trước ta...
Ni c mấy cu th đầu đui cu no cũng "ngy trước ta..." v "ta biết rồi...". Nn cho anh chng khuếch khoc ny thm ci biệt hiệu l anh "ngy trước ta" hay anh "biết rồi". Ci lo đại vương ếch Cốm ny chẳng biết cc g nhưng ci g cũng ni trước, mnh chưa ni hết cu n đ ni nốt cu mnh ni, ci g cũng tỏ vẻ biết, v ci g ta cũng giỏi. By giờ ti mới r cu tục ngữ "ếch ngồi đy giếng" thế m thm v nghĩa su.
Khng ai chịu được những anh đ dốt lại hay tự đắc v dở hơi. Trũi c tnh nng nảy. Thấy tri tai, Trũi ci phăng, ni phăng. Rồi muốn ra sao th ra !
Trũi văng một cu :
- Ny ng hỏi chng ti, chng ti đ trả lời đu m ng biết được, ng chẳng biết cc g hết ! ng l ếch ngồi đy giếng, ếch ngồi đy giếng chỉ trng thấy mẩu trời trong miệng giếng đ tưởng nom thấy cả vm trời ! Ha ha ! ếch ngồi đy giếng. Hm nay mới thấy thật ếch ngồi đy giếng.
ếch cốm tức qu, ht ầm ỹ đuổi Trũi, Trũi điềm nhin giơ cng. ếch Cốm khng dm xng đến. Chng ti khng chạy, cũng khng ni, chng ti ung dung đi ra. Lm vẻ ngng nghnh cũng khng tốt, nhưng lc ấy chng ti th vị như thế đấy.
ếch cốm gọi cả xm lại, bn cch nện chng ti. Nhưng buồn cười thay, xm ny mới chỉ rỉ tai bn b mật m đi tận xa xa cũng nghe tiếng um oạp. Ni thế ny, thế nọ, cứ ầm ỹ rối xo. Ai cũng ku l ght hai thằng lếu lo, gi thấy mặt by giờ th phải đnh cho chng mấy đnh. Những qun lang chạ ở đu đến r bọn đầu trộm đui cướp. Phải vặn cổ n xuống, tức lắm, phải nện cho chng n một trận nhừ tử.
ếch cử ễnh ương v Chẫu Chng đi đnh chng ti, cả hai anh chng cng nhăn nh l c bệnh đau bụng kinh nin. ếch bảo Cc. Đng lẽ Cc phải hăng hi đi nhất th Cc trả lời rằng với chng ti, Cc l chỗ quen biết, xưa nay c giao thiệp, vả chăng, đ l thầy đồ nho nh biết ngậm ci bt lng mo th khng bao giờ thượng cẳng chn, hạ cẳng tay như kẻ tầm thường. Đến lượt Nhi Bn, Nhi Bn ngoẹo mnh, giơ mạng sườn, lm hiệu v kiếu : ti gầy lắm, đứa no thổi mạnh một ci ti cũng ng huống chi chng n những hai đứa... Rắn Mng khước mnh vừa lột, xương cốt mnh mẩy cn mỏng manh lắm, chưa lm việc nặng được.
Đến khi cả bọn Cc, ễnh ương, Nhi Bn, Chẫu Chng, Rắn Mng đồng thanh cử đại vương ếch cốm hy tạm rời ci m ếch ma đng ở bờ đầm nước v ci sập gạch kin cố ấy, bước ra, đi trước, bọn họ sẽ theo sau trợ chiến th ếch cốm ra phồng bụng, phồng mp, trố mắt, qut :
- Như ta đy đường đường một đấng trượng phu hai nhi ấy chưa đng mặt đọ sức với ta...
Rt cuộc, ai về nh nấy v lại lm cng việc hng ngy của mnh. Mng v Cc đi rnh muỗi. Nhi Bn leo cy. Chẫu Chng ht nghu ngao. Những kẻ khc th ngồi than vn, khc lc hoặc ci v nhau cho qua ngy. Cn đại vương ếch Cốm vẫn lặng im tư lự một cch v tch sự trn hn gạch vung - suốt ma đng lo ngồi ngậm hơi khng một lần nhch đt khỏi ci sập oai vệ trong ci m của lo.
Chng ti chẳng muốn gy sự v cũng khng lưu luyến g đất ny, đất buồn. C đng kỷ niệm đy chỉ l nhớ nơi m chng ti lnh đnh từ ngoi nước lớn giạt vo - một lần thot chết.
Ti cng Trũi đi ngược ln pha những rặng cy k hoa vng lấp lnh một ging sng. Chng ti định vượt qua đấy c thể tm một t cỏ tốt rồi nghỉ ngơi vi ngy chăng.
Trũi nhảy xuống nước, bơi sang. Bơi một qung bỗng nhin chm nghỉm. Cả hai ci ru cũng khng thấy ngo ngoe trn mặt nước, như bị đột ngột rt chn xuống. Chốc, thấy Trũi ngoi ln, ku vng rồi hớt hải quay lại. Ti định thần nhn kỹ thấy quanh đấy c luồng sng cồn đuổi theo. Một đn c săn sắt đương rầm rập ko đến. Những ci đui cờ ngũ sắc bay hoa cả mặt nước. Vừa rồi mải bơi, chnh l Trũi bị mấy g Săn Sắt ấy ko tụt xuống. May, Trũi cố vng thot ln.
By giờ ti mới kinh hi nhn dần ra khắp dọc sng, chỗ no cũng thấy đng đặc c Săn Sắt với những đui cờ ma rợp bng nước. Chng lượn đi lượn lại, vẻ nghnh ngang, chặn đường. Ci ny chắc c m mưu g đy. Rồi ti thấy Săn Sắt ko đến mp nước pha chng ti, hằm h toan nhảy hẳn ln bờ đi choảng nhau, rất hung hăng. Thế ny phải tm cch thot ngay mới được. ờ ! c thể ếch cốm lập ra mưu ny, ci lo khoc lc một tấc đến trời m cũng mưu lược gớm.
Lại vi mụ Diếc trắng trẻo, bo trn con quay, l m đến. Cc mụ tung tăng ma vy, ma gy. Rồi mấy bc c Ngo mắt lồi đỏ, di nghu, mồm nhọn ngoc ra, ở đu bơi chớp nhong đến, đỗ kề ngay bờ trước mặt, h miệng đợi đớp. i chao, nếu khng mau chn, bọn ny cứ thắt mi vng vy, ch nguy ! Trũi lau tau m đ thấy cuống. Trũi nng tnh, nng hăng th cũng nng nhụt ! Chưa chi cả m đ hốt. Ti bảo :
- Khoan khoan liệu việc, nhốn nho th hỏng đấy.
Bỗng Trũi lại tru ln :
- Ka ka.. lũ nữa đến...
Nhn ln đầu sng thấy mấy bc c Chuối đương lừ lừ tới. Bng c Chuối long cả dng nước, răng nhe trắng như lưỡi cưa, n lướt vo đến trước mặt th dng nước đương trong vắt bỗng đen sạm như nền trời cơn mưa.
Phải tnh việc tẩu ngay.
Nhn sang bn kia sng, tuy xa, nhưng ti cảm thấy nếu ti cố th c thể bay qua được. Ti sẽ bay qua ngay trn đầu chng n. Nhưng đi cnh của Trũi ngắn thun lủn, khng thể bay xa thế. Trong khi ấy, nếu cn tr trừ th chết. Đn c Chuối hung hăng sẽ ngoi ln tận bờ bn ny đớp chn chng ti. Hoặc một thằng Chạch, một thằng Lươn c thể độn thổ ln ngay vũng bn dưới chn chng ti đứng đy.
Tại sao nn tai nạn như vậy ? Về sau ti mới hiểu chỉ v ci thi nghịch c v sự coi thường xung quanh của chng ti. Chẳng l bị khch thế, cả xm ếch Nhi đương buồn b kia bỗng pht cu ln v cc xm C ngoi ny nghe phong thanh c hai thằng dế bơ vơ ở đu đến lm loạn sng th c ko ra đnh đuổi đi.
Lc ấy, ti khom người xuống. Ti đ nghĩ ra một cch. Ti bảo Trũi tro ln lưng. Ti mm miệng nghiến răng, gắng sức bnh sinh cng Trũi bay qua sng. Khng cất cao mnh ln được, ti chỉ đủ sức bay l l mặt nước.
Cả đn mấy chục cc loại c đuổi theo, chen nhau đnh sng v quẫy đui, ngop miệng bắn nước ln đầy mặt ti, ướt cnh v ướt cả bụng ti. Ti chỉ nng cnh một cht, n m tợp được chn ti li xuống th tan xương cả. Lưng ti nặng như ci cối đ đ. Ti cố sức, cố sức, cố sức... Cuối cng, ti lướt khỏi mặt nước, sang tới bờ bn ny bi cỏ. Ti lăn kềnh ra bi, trong khi Trũi bị hất tung ng tt đằng kia.
Trở dậy, trng bờ bn ấy đ thấy cả xm ếch Nhi ko ra. Tuy vậy, vẫn khng thấy đại vương ếch Cốm đu. Thm viện binh ! Bốn bc Cua Ni đen s như bốn ci xe bọc sắt to kềnh, ma ln những chiếc cng rất lớn. Tưởng nếu bị cng đ cắp th bụng ti c thiết gip cũng phải phi ruột.
Nhưng chng ti đ qua được sng. Thch cũng chẳng mống c no dm ln bờ đuổi. Nghĩ cứng thế, nhưng ti lại chợt nghĩ thm : biết đu ai học được chữ ngờ, như ci lần Trũi bị cả xm Bọ Muỗm bay qua sng sang đnh sut chết đấy. Ti vội bảo Trũi cng nhau chạy trốn ngay. Trũi cũng hiểu, chng ti biến rất nhanh.
Tuy vậy, trước khi chạy, vẫn lm oai ta đy, chng ti giơ cng ln, ri ri ht một bi. Trũi xỏ hai chn vo hai ru, cong cong ru, lm hiệu giễu cợt. Giở tr tru ngươi ci đ.
Nhưng bn kia bọn bn kia sng chưa kịp nổi giận thm ti đ ko Trũi chạy một mạch đến tận hng cy xanh xanh mờ mờ đằng xa.

 

Chương VI

Tranh hng với v sĩ bọ ngựa
- Chnh ph phủ lĩnh tổng Chu Chấu
- Thề rằng sinh tử c nhau.

Hng cy, m lc cn ở ngoi bi chng ti trng thấy mờ xanh xanh, l cnh rừng cỏ may. Bấy giờ mặt đất đương ma hoa may. Chng ti đi mịt mờ dưới bng hoa may. Trng suốt bốn pha chn trời đu cũng phất ln một mu trắng bng bạc, xam xm những ng hoa may.

 

Trong rừng hoa cỏ may ấy ngụ những xm Chuồn Chuồn.

 

Đối với Chuồn Chuồn, họ Dế chng ti l lng giềng lu năm. Hang Dế thường ở quanh bi v gần hồ ao. Chuồn Chuồn hay đậu trn ngọn cỏ cao bn bờ nước. Bởi thế, đ thnh thi quen như bức tranh sơn thủy th phải c ni, c sng, chng Dế v chng Chuồn Chuồn cứ ma h đến lại gặp nhau ở bờ cỏ, anh đậu ngọn, anh nằm gốc. Trong đm cỏ, c khi nắng chang chang - Chuồn Chuồn thật khoẻ chịu nắng - chng ti thường si nổi đm luận việc đời, nhất l những chuyện đường xa.

 

Xm ấy tr ngụ đủ cc chi họ Chuồn Chuồn. Chuồn Chuồn Cha lc no cũng như dữ dội, hng hổ, nhưng kỳ thực trng kỹ đi mắt lại rất hiền. Chuồn Chuồn Ng nhanh thoăn thoắt, chao cnh một ci đ biến mất. Chuồn Chuồn ớt rực rỡ trong bộ o quần đỏ cht giữa ngy h chi li, đi đằng xa đ thấy. Chuồn Tương c đi cnh kp vng điểm đen thường bay lượn quanh bi những hm nắng to. Lại anh Kỉm Km Kim bấy lẩy như mẹ đẻ thiếu tng, chỉ c bốn mẩu cnh t tẹo ci đui bằng chiếc tăm di nghu, đi mắt lồi to hơn đầu, cũng đậu ngụ cư vng ny.

 

Họ nh Chuồn Chuồn cứ min man đi tha phương cầu thực, nhưng hễ khi trời sắp ging gi th lại bay qua đồng hoa cỏ may tm về trnh mưa trong chn cỏ.

 

Chng ti vừa đến, đi suốt đoạn đường, thấy cc lng Chuồn Chuồn ai cũng hớn hở trong xống o mới tinh giữa hoa may. Họ đương sắp đi. Ti hỏi đi đu. Đp rằng họ đi xem hội thi v, trn trời, Chuồn Chuồn bay st cnh rợp cả nắng. Cậu Kỉm Km Kim gầy cm chỉ lượn được dưới thấp, nhưng cũng tung tăng ra dng lắm. Ti hỏi thm thế th như anh em chng ti muốn đi xem hội thi v c được khng. Đp rằng c.

 

Thế l chng ti đi trẩy hội theo Chuồn Chuồn. Họ bay trn khng. Chng ti đi dưới. Đi lc khoi ch ti cũng cất cnh bay chơi một qung. Trn đường cn gặp vo khối khch n nức trẩy hội. Vui lắm. Cả những ng Niềng Niễng đen nhy quanh năm khng ra khỏi mp ci l sen mặt nước cũng lịch kịch cất bước ra đi.

 

Sự tch hội thi v như thế ny :

 

Nguyn v ở vng cỏ, hng năm đến ma hoa may chn trắng bạc khắp miền th c hội lệ. Năm ngoi, cụ Bọ Ngựa gi yếu đ khuất ni. Năm nay, dn cả vng, nhn hội hoa may, mở lun hội thi v kn ai ti giỏi nhất để đứng ra coi sc việc chung trong vng. Đ cũng l phong tục lu năm của miền cỏ may ny.

 

Giữa vng cỏ may, chn cỏ đỏ ta, đầu hoa xm trắng v lng lnh dựng ln v đi nguy nga cao, ton bằng gỗ cy lau ng vng, đứng cuối bi trng ln cũng r mồn một. Đi v chắc chắn, đẹp, c ghế ng cầm trịch ngồi, trn lớp l cỏ mật v treo từng chm hoa k vng mọng bung xuống, lắc lư trong gi.

 

Những hm đầu l đấu loại. Nhiều anh Chu Chấu vừa nứt mắt đ bắng nhắng ln đi. Ngựa non hu đ, những g ngng nghnh đ thật ra chưa c nổi ba hột sức. Mới tự chn mnh đ mấy ci cũng đ run rẩy cả người rồi đứng thở hồng hộc. V thế chỉ c cc anh ấy tưởng v mnh l tuyệt thi, cn khch xem th thấy cuộc thi đấu loạc choạc, ngấy, họ đi chơi hội hơn l đi xem v.

 

Mấy ngy sau, v đi mới bắt đầu rầm rộ. Bởi v những tay v km đ bị lọc hết. Bao nhiu cậu ti toe đều bạt xuống chn đi cả rồi. Chỉ cn lại c hai tay cứng vo đấu vng cuối l Bọ Muỗm v Bọ Ngựa. Hai trng sĩ trong vng đấy.

 

Sng hm ấy, trước khi ra xem thi đấu, ti một mnh dạo chơi quanh bi, nhn thin hạ ko tới xem hội, chật như nm cối.

 

Những chị Co Co trong lng ra, mỹ miều o đỏ o xanh mớ ba mớ bảy, bước từng chn chầm chậm, khoan thai, khun mặt tri xoan như e thẹn, như lm dng, như ngượng ngng.

 

Cc anh Chu Chấu Ma th mặt mũi rất x nhưng cha hay lơn tơn đn đường co ko cc nng Co Co xinh đẹp vo tr chuyện vẩn vơ trong vườn cỏ non - những hng qun dọc đường.

 

Ti thấy bụng đoi đi, ti cũng tạt vo qun lm vi nhnh cỏ lt dạ. Đng khch qu, Chu Chấu, Co Co, Bọ Muỗm, Bọ Ngựa rậm rịch vo.

 

Bỗng mấy ch Chu Chấu Ma đang nhảy nht khoe ti quanh cc nng Co Co, vội n giạt về một bn. Rồi trong cửa hng chợt im tiếng ồn o. Ti thấy trịnh trọng tiến vo một anh Bọ Ngựa. Người ngợm anh Bọ Ngựa ny cũng bnh thường thi, nhưng chưa hiểu sao anh lm ra lối quan dạng đến thế, anh cứ đi chn nhấc từng bước cao ngang đầu gối kiểu bước chn ngỗng, cch thức rất ta đy kẻ giờ v hch dịch. Ci khấc cổ vươn ra. Ci mặt ngắn củn nhưng ci cằm vung bạnh ln. Con mắt đu đưa tưởng như ai xung quanh chỉ cn c việc thn phục nhn anh ta. Hai sợi ru ng ả mấp my phất ln phất xuống. Hai lưỡi gươm bn mạng sườn, lưỡi c răng cưa, lun lun co vo trước ngực, ra lối ta đy con nh v đi đứng đng thế v, lc n cũng giữ miếng.

 

Trng bộ tịch anh ta như thế, nhưng ti cũng khng để tm. Bởi v ti đ biết thường những anh tnh hay khoe th ci g cũng ra miệng hết v chỉ c ở miệng chứ trong bụng nhiều khi chẳng c cc kh g. Như anh ny, chắc c mấy miếng v xong th đ trổ ra tay chn mặt mũi cả rồi, chẳng cn g phải ch nữa. Vả chăng ti cũng đu cần để mắt tới ci oai rơm rc v lố bịch ấy. C nghĩa l lc đ ti vẫn đủng đỉnh giữa cửa qun hng cỏ như khng biết c v sĩ Bọ Ngựa đi vo. Thấy thế, Bọ Ngựa bổ lun cho ti một nht gươm vo đầu. Ti đau điếng.

 

Ti nhảy tri, đ hậu c song phi. Hắn n được v co hai gươm định quạng ti nữa. Thấy c xung đột, bao nhiu khch hng bỏ chạy hết. Cc chị Co Co hốt hoảng nhảy tung, rch cả vạt o mu. Chỉ khổ bc Cnh Cạch đ cao tuổi, lại to lớn chạy vướng ci o di lụng thụng, ng ngoẹo cng, nằm cong chn, xo cnh, ku trời ku đất.

 

Nhưng g Bọ Ngựa khng xng vo giữa m chỉ giơ gươm trỏ mặt ti, bảo :

 

- C giỏi chốc nữa ln đi.

 

Ti cười khểnh, ni lịch sự mỉa mai :

 

- Rất hn hạnh.

 

Sau đ Bọ Ngựa, thật tức cười, lại trịnh trọng khuỳnh khuỳnh kiểu bước chn ngỗng đng như lc ny. Nhưng bước ra, đi ct lun mất. Đm đng dần trở lại, qun cỏ lại chen chn mới vo được. By giờ họ xm quanh ti, Bc Cnh Cạch ng lc ny dạy được, nh ci mũi nhọn đến, thở hổn hển ni :

 

- Ch mnh ơi ! Ch mnh dại thế ! Chắc ch mnh ở xa đến, chưa biết. ng ấy l chu đch tn cụ v sư Bọ Ngựa, cả vng ny khng ai dm đụng đến ci lng chn ng ấy đu. ng ấy phen hy hẳn tranh được chn trạng v nối chức cụ v sư Bọ Ngựa rồi. Ch my biết điều th mau mau trnh đi nơi khc l hơn cả.

 

Ti ni :

 

- Cảm ơn chư vị. Bnh sinh trn đời ti khng hề biết sợ lời đe doạ no cả.

 

Bc Cnh Cạch cn lu bu phn nn cho ti l g dở v ni "ch mnh gở chết hay sao ấy".

 

Ti ở qun bn cỏ ra. Lời lẽ nht sợ của bc Cnh Cạch nọ lm ti kh chịu. Ti phải bước vo rừng cỏ ngắm ln hoa may đương trn ngập trong gi phơi phới cho tĩnh tm lại.

 

Khi trở vo đm hội th v đi đương vo cuộc thi ti.

 

Ti rất ngạc nhin khi thấy Trũi đứng sừng sững trn đi, sắp đấu với anh Bọ Muỗm. Th ra ch Trũi nh ti bấy lấu vẫn cn căm nh Bọ Muỗm. Ci trận đn của cc mụ Bọ Muỗm nanh c ngy ấy vẫn chưa thể qun ! Cn căm nặng đến độ by giờ chỉ gặp một g Bọ Muỗm xa lạ cũng khiến Trũi nổ mu đn th. Trũi ln đi ngay.

 

G Bọ Muỗm kia đ đnh ng mấy địch thủ nhp hm qua, đương nhơn nhơn ra vẻ. Thực ra g cũng khng phải tay vừa. Người g xanh rực v vạm vỡ, bắp chn bắp cng bng nhẫy, mập mạp. Lưng g gờ ln rắn chắc, v đi cnh mu l cy lm thnh chiếc o gip che kn xuống tận đui. Đằng đui, mắc thm lưỡi gươm cong hoắt. Đầu g lớn, mt nhọn lại, hc rất khoẻ. Hai vnh ru trắng phau. Đi mắt to h như mắt c. Hai tảng răng th đen v nhọn khoằm khoặm.

 

Nếu khng c Trũi ln đi th Bọ Muỗm được đấu thẳng với Bọ Ngựa để tranh chức trạng v.

 

Hai v sĩ ra đi.

 

Cụ Chu Chấu gi lụ khụ đ bạc cả lưng, ci gn đen kẻ nổi gồ trn trn, ra ngồi cầm trịch.

 

Trũi v Bọ Muỗm, sau khi mỗi anh đi một bi v ra mắt như cc tay đ vật ma ln đi rồi đứng lại, ng nhau một giy, rồi từ từ đưa chn ln vuốt ru đng hong mấy ci, rồi bất thnh lnh ập vo đấu đ liền. Trũi sử đi cng kho lắm. Từ ngy ra đi, Trũi học thm được nhiều miếng v, đường quyền coi ngoạn mục v kn. Bọ Muỗm kia th khng cần v, chỉ cậy sức, cứ lăn xả vo thọc gươm v cắn lia lịa. Nhưng Trũi uyển chuyển v nhanh hơn, trnh được cả. Loanh quanh một lt, Bọ Muỗm đ mệt phờ. Bấy giờ Trũi mới mở sức. Trũi nhảy phc ln, đưa hai quả try cng p bẹp vỡ cặp knh bảo vệ mắt của Bọ Muỗm rồi thc thm một ci đ lm g kia ng ngửa, rướn lưng mấy lần m khng dậy được.

 

Cụ Chu Chấu cầm trịch thong thả bước tới dắt chng v sĩ được trận ra một bn v tuyn bố kẻ thắng trận. Cả bi xn xao. Vừa hoan h, vừa lạ lng v chưa ai biết v sĩ Trũi ti giỏi ấy ở đu ra. Cụ Chu Chấu gi cầm trịch nng ci loa di tết bằng l cỏ ấu, ni xuống đi :

 

- V sĩ Dế Trũi thắng v sĩ Bọ Muỗm. By giờ cc v sĩ trong thin hạ đ đng đủ về đy, ai ln đấu với v sĩ Dế Trũi :

 

Tiếng ng cụ gọi loa vang đi, ai nấy lặng yn nghe, lặng yn nghe. Bỗng một tiếng đp vang động : "C ta đy !" Rồi anh chng Bọ Ngựa ban ny vừa li thi với ti, nhảy vt ln. Cơ nguy cho Trũi, v xem anh chng Trũi đ c vẻ mệt. Vả lại, thấy Bọ Ngựa ngng ngo, nhớ chuyện ban ny ở qun hng, ci bực mnh trong ti tức tốc trở lại.

 

Ti nhảy phắt ln đi, qut :

 

- Khoan khoan, đy trước đ. Nhớ hẹn chứ ?

 

Bọ Ngựa li lại rồi "" một tiếng r to, nghnh hai thanh gươm ln - vẫn một điệu tự cao tự đại như thế. Lại như lệ trn trường đấu ngy ấy, trước khi vo cuộc, mỗi bn biểu diễn một vi đường quyền, theo sở trường mnh. Bọ Ngựa đứng vươn mnh, đi bi song kiếm. Bng kiếm loang long, m mịt như hoa may điệu bộ kh đẹp mắt. Ti chẳng cần đi bi g hết. Ti đứng nghing người về đằng trước, hếch hai cng ln. Cứ hai cng ấy, ti ra oai sức khoẻ, đạp phng tanh tch lin tiếp một hồi, gi tun thnh từng luồng xuống bay tốc cả o xanh o đỏ cc c Co Co đứng gần.

 

Lc vo đấu, Bọ Ngựa cao nn lợi đn. Hai gươm hắn bổ xuống đầu ti chan cht. Nhưng đầu ti đầu gỗ lim ti lựa cch đ, khng vần g hết. Cn ti đoản người, ti nh bụng hắn m đ, khiến c lc hắn phải hạ gươm xuống đỡ, mất đ, đm loạng choạng. Biết khng chm vỡ được đầu ti, hắn liền đổi miếng c, co gươm, quặp cổ ti. Hắn định lch gươm nghing vo khe họng - chỗ hiểm, cuống họng ti c khe thịt dễ đứt.

Thấy thế nguy, ti gỡ đn, ci xuống, thc nhanh một răng rất su vo bụng hắn. Chong người, Bọ Ngựa nhảy lộn qua lưng ti. Ti cũng chỉ đợi c thế. Vừa đng l cng - lừa vo miếng v gia truyền của nh Dế, ti lấy tấn, đ hậu đnh phch một đ trời ging vo giữa mặt anh chng. Chng Bọ Ngựa kiu ngạo r ln một tiếng, bắn tung ln trời, rơi tọt ra ngoi v đi, ng vo đm đng xn xao.
Ti đ hạ địch thủ một cch vẻ vang, trong khi dưới đm hội cn đương ồn o nhốn nho v khng ai ngờ v sĩ Bọ Ngựa giỏi v nhất vng đồng cỏ lại thua nhanh v thua đau như thế v thua bởi một chng Dế Mn lạ mặt ở đu đến. Cn chưa ai hết lạ lng th cụ Chu Chấu cầm trịch lại ra, trịnh trọng giơ loa ln, ba lần đều đặn, h vang vang xuống :
- Ti xin hỏi đng đủ cc v sĩ trong thin hạ tề tựu quanh v đi, c cn ai ln đấu nữa chăng ?
Cả đm hội im lặng. Cụ Chu Chấu cầm trịch lại h tiếp.
- By giờ trận đấu tranh hng kết thc. V sĩ Dế Trũi đấu với v sĩ Dế Mn!
Ơ hay, ti sẽ đấu v với Trũi ? Ti nhn sang Trũi. Vừa lc Trũi lại nhn ti. Chng ti cng nhau đi đến đất ny để đấu v tranh quyền với nhau ư ? Bất gic, ti tiến lại Trũi, đứng thẳng hai chn trước, khoc vai Trũi, hai chng ti hướng xuống dưới v đi. Khắp bi, rờn bng hoa may, tụ tập hng nghn vạn cc loi trong vng đi xem hội v, ti ni to ln rằng :
- Thưa chư vị, anh em chng ti vừa từ phương xa tới đy. Ci chủ đch của chng ti thật khng định tranh lo giật giải g ở đất ny. Đất lnh chim đậu, thấy phong tục vui th chng ti đến gp mặt vui chung m thi. By giờ, ci điều chng ti khng chờ đợi l anh hng bốn phương đều đ lui cả m nhường quyền đọ sức cao thấp sau cng cho anh em chng ti. Với sự tranh đua, anh em chng ti xin lỗi, khng thể. Bởi v sao, chắc chư vị đ r. Cn về ngi thứ trch nhiệm th anh em chng ti xin lỗi, khng dm. Anh em chng ti chỉ l hai kẻ giang hồ thấy đất qu đẹp đẽ th gh tới trn đường đi m khng định ở đu cả. Dm xin chư vị xt cho.
Ti vừa ni xong, ở dưới vang ln tiếng the th, tiếng ầm ầm. Kẻ th bảo nhất quyết phải mời chng ti ra thi đấu, lệ vng ny nghn xưa như thế. Kẻ th rằng thi. Sau c một ban b lo thượng thọ của đm hội cắt ra trng nom v đi - một cụ Chu Chấu, một cụ Bọ Ngựa, một cụ Cnh Cạch, một cụ Co Co, một cụ Niềng Niễng, cc cụ ra ni với chng ti rằng :
- Thưa hai v sĩ, đất lnh chim đậu, hai v sĩ qua đy, lại c lng ln thi thố ti nghệ siu quần, thin hạ khng cn ai đối địch nổi, thật l phc cho chng ti.
Hai v sĩ l anh em một nh, lại l những tay v đồng mn với nhau th cng may cho chng ti v như thế, ci lệ đấu c thể bỏ đi được. Nhưng việc chịu trch nhiệm về đứng đầu vng ny th phải c một trong hai ngi nhận. Đ l phong tục đất chng ti hng bao đời vẫn chọn ti như thế.
Ti th hết lời từ chối. Cn Trũi đứng lặng khng ni ( về sau ti mới biết sự im lặng của Trũi c một nghĩa ring ). Ti đnh phải nhận. Thế l cả đm hội ầm vang lời hoan h tn chng ti ln l chnh ph, thủ lĩnh đứng đầu cc lng trong vng cỏ may. Cả đm hội x vo lm kiệu rước hai ti ln, đi chen trong đm đng v hoa cỏ may.
Cc chị Co Co o xanh o đỏ lm duyn đứng nghing khun mặt di ngoẵng nhn theo chng ti một đỗi rất lu, tỏ vẻ mến phục. Tất cả tung cỏ, tung hoa may. Đồng dn cử bi ht rầm rộ. Rồi cng nhau mừng rỡ cầm tay khiu vũ. Cnh Cạch với Chu Chấu, Co Co với Bọ Muỗm nhảy ma linh đnh. Từ trong hang, trong l ra đến ngoi bi, ngoi đồng, hoa may trắng suốt chn trời.
Ti bước ln đi, uốn o ma cng, rung cnh, trổ một bi ht rất du dương. Trũi th hớn hở hơn ai hết. Th ra lc ny cu cậu im khng ni g chỉ sợ ti từ chối ci địa vị thủ lĩnh. Đến khi thấy ti nhận lời, Trũi ra ht inh ln, ma rối rt hai cng khiến những bc Cnh Cạch nht nht, mới đầu cũng sợ đo để !
Chng ti ở lại vng cỏ may được t lu. Ngy lại ngy...
Ti th hơi buồn v băn khoăn. Nể qu m phải nhận lời đ thi. Ti vẫn chỉ muốn được thoả ch nguyện của mnh l đi đy đi đ, thế đủ sung sướng rồi. Tri với ti, Trũi rất th vị. Đứng đu Trũi cũng tỏ vẻ khoi cứ nghing ru mp ln gảy đn tưng tưng. Ti bảo Trũi : "Đừng tưởng thấy an nhn m vui ! Huống chi đời ta cn trẻ m sống chỉ c an nhn thế ny th buồn tẻ khc no khi chng ta cn ở trong hang qu nh".
Quả nhin ma đng năm ấy xảy ra một việc biến lớn.
Cỏ may trn bờ đường đi đ tn. Những con b gầy tọp, dũi tot cả mũi cũng chỉ vơ được mấy chiếc rễ cỏ kh. Người trong lng ra đồng gặt la. Cnh đồng vng rượi xưa kia đ được người ta lấy liềm gặt, b từng lượm, ci đn xc đm ngang thnh từng gnh, quẩy về sn. Trn mnh mng chỉ cn trơ lại những gốc rạ kh.
Thế l ma rt đ tới. Cnh đồng vắng ngắt, mu xm trn trời v mu xm dưới đất đ liền vo nhau v ở giữa c gi suốt đm ngy. Trẻ con ra ngoi đồng th lạnh tai v đỏ hắt mũi. Rt qu, rm cả chn. Chẳng ai c thể trốn trn đồng khng được. Phải đi tm nơi trnh rt. Nếu cứ phong phanh giữa trời suốt ma đng th đến chết cả.
Bởi thế, đ thnh thi quen từ xưa, cứ ma rt đến th cc loi sống trong vng ny lại bỏ cnh đồng lạnh ngắt lạnh ngơ m lũ lượt đi kiếm nơi trnh rt. C khi phải tranh cướp, đnh nhau mới tm được chỗ. Bởi v trong ma rt, nhiều loi o mỏng khc cũng đi tm kiếm chỗ ở ấm như thi quen của họ nh Chu Chấu.
Ti bảo Trũi :
- C phải thế khng, Trũi thấy nh. Gi thổi hun ht đến nỗi con kiến chỉ c ci chn b tẹo bằng hạt bụi cũng phải ra sức đo su xuống dưới đất mới tm được t hơi đất ấm. Lo cho ci sống cũng gay lắm đy. Ka bao nhiu loi phải x đẩy nhau đi tm chỗ tr ẩn trong ma đng thng gi. Ma đng khủng khiếp đ đến rồi.
Ti bảo b con rằng :
- Ci rt đ đến ngoi đồng, chng ta hy kp đi tm nơi ấm p m tr ẩn.
Chẳng mấy lc, khng cn thấy bng ai ngoi trời. Bọn Chuồn Chuồn cnh giấy - cc cậu Kỉm Km Kim ốm o biết mnh khng chịu nổi nửa cơn gi giật đ m mẫm đi trước. Anh em nh Niềng Niễng th lặn xuống bn nằm với cc anh Gọng V, bn cạnh những Cua, những ch lo rt đương vội v đắp những ci m đất l nh bt p quanh cc bờ đầm ao.
Chu Chấu, Co Co, Bọ Ngựa, Bọ Muỗm th đi tm khe dứa dại. Trong ma đng, chỉ c những bụi dứa dại xanh nguyn, mỗi chiếc l dứa vẫn dỏng ci tai cứng ln nền trời xm. Kẽ l dứa su hoắm, ta c thể chi được vo đấy, nằm chổng đui ra, bất chấp mưa gi bn ngoi. Cứ vo đấy, nằm yn đấy, cho đến khi những ngy xun trở lại, thấy ci ấm đậu xuống hai vai v nghe tiếng con chim chch ku vui chanh chch ngoi khe l, lc ấy mới bước ra.
Chng ti đi tm chỗ ở ma đng.
Tm nơi ở ma đng l việc năm no cũng phải lm v bao giờ cũng gian nan. Bởi v khng bao giờ v khng c chỗ no cứ đến l đ sẵn chỗ. Hơn nữa, ai cũng muốn được nơi ở tốt nhất. ấy thế l ci cảnh tranh ginh, lắm khi đổ mu, lại thường diễn ra.
Ngoi đồng, my đen cuồn cuộn, gi thổi tan tc, mặt đất v gi la ci gi buốt vo tận ruột gan, khng ai muốn cất một bước. Thế m vẫn phải đi, đi mi đi mi chưa tm thấy đu chỗ ẩn nu. Khe l no, gốc cy no cũng v khối cc loi o mỏng vo trnh rt, trốn rt rng r nhiều ngy, mỗi sng ra lại bỏ lại ven đường mấy ci xc bạn chết cng rất đau thương m vẫn chưa tm ra được nơi tr ngụ. Lại phải đnh nhau thi, một l sống, hai l chết, c đnh nhau mới ginh được chỗ ở - tiếng bn tn v than thở như thế trong đm đng, mỗi lc cng xn xao.
Một ngy kia, chng ti đến một bờ đ, trng xuống thấy nhiều bụi dứa, trong lng rất hồi hộp. Mấy anh Bọ Muỗm cao cẳng rn chn đi thm thnh xem ai đ đến tr chưa. Qun thm thnh về bo, cc kẽ l đều ở đầy Chu Chấu Voi.
Cả đon sau lưng chng ti la v ku rầm rĩ. Họ khng muốn đi, họ khng đi nổi nữa. Ti tr trừ một lt rồi sau thấy đm đng n ln, nhốn nho, thế l ti cũng ha theo, chng ti ku ln "Cứ xng vo, đnh nhau th đnh nhau, chết thi". Thế l chng ti ko đến từng gc dứa, leo ln lch vo khe l đầy gai phủ ở ngoi, cứ cắn đui từng Chu Chấu Voi m li giật li. Kh chịu, bọn Chu Chấu Voi nhảy ra. Thế l chng ti, một phần tranh nhau nhảy xuống khe dứa hở, một phần th xm lại đnh cho Chu Chấu Voi khng quay vo được nữa. Bọn Chu Chấu Voi khoẻ lắm. Anh no cũng hng dũng v hin ngang. Chẳng trch họ được tn l Chu Chấu Voi. Một Chu Chấu Voi đương thoắt xng tới. Sắc xanh biếc, lưng cao nhọn v ngang ngạnh ln. Hai chiếc ru trổ ra dữ như hai ci đinh. Đi cng đ to, to hơn cng ti m quanh bắp vế cn lắp chi cht những mũi mc nhọn như chng.
Chẳng cần biết mnh c thể yếu thế, bởi v mỗi Chu Chấu Voi to gấp mấy lần Chu Chấu thường, nhưng chng ti cứ lăn xả vo vy đnh. Chng ti đương liều. Choảng nhau rối rt đến tận chiều cũng chưa ng ngũ bn được bn thua. Đm Chu Chấu đ chui được vo chiếm khe dứa sợ qu, lại nho cả ra. Thế l chng ti vẫn long đong ngoi trời rt, buốt ln tận c. Nhưng c điều đau đớn hơn cho ti l Trũi đ bị Chu Chấu Voi bắt lm t binh rồi. Cả đm ti trằn trọc lo khng chợp được mắt. Mờ mờ hm sau, chng ti đng hng nghn lại ko vo vy rặng dứa. Phải cứu Trũi kỳ được. Nhưng khi x ln, nhm vo khe l, th lạ thay ! Cc khe l rỗng tuyếch, khng cn một bng Chu Chấu Voi ! Họ đ rt đi từ lc no.
C lẽ sợ chng ti đng qu v ci hăng th mạng của chng ti, họ đ ra đi từ ban đm. Thi thế d sao cũng l xong nỗi lo ma đng. Nhưng được chỗ ở ấm rồi m ti cứ ngao ngn cả người. Bởi v, lc rt chạy, Chu Chấu Voi đ mang đi cả t binh. Trũi mất tch rồi. Chng ti được vo ở kn cả trong bụi dứa. Ngy đm trn đầu khe, gi h, gi go bn ngoi nhưng trong vẫn ấm p v m đềm như thường.
Khi nơi ăn chốn ở đầy đủ cả, ti mới ni rằng :
- Trong trận xung đột vừa rồi, chẳng may em ti bị cầm t, phải Chu Chấu Voi đem đi đy đến tận xứ sở no khng r. Ngy trước anh em ti đ thề cng nhau sinh tử. By giờ cơ sự xảy ra thế ny, ti khng đnh tm ngồi lại đy. Ti phải đi tm, cng trời cuối đất no ti cũng đi, đi bao giờ gặp được nhau th anh em ti lại trở về đy. Ai nấy xm lại can ngăn, khng muốn ti đi. Nhưng ch ti đ quyết. Tnh em nghĩa bạn, ở yn một mnh sao đặng. Vả lại, t chn một chỗ cũng đ lu, ti nng ruột lắm.
Biết khng thể lưu ti lại, ai cũng ngao ngn. Họ dặn đi dặn lại rằng hễ tm được Trũi thế no cũng phải trở về.
Ti ni :
-
Chư vị hy yn tm, mặt đất rộng m hẹp, thế no chng ta cũng cn khi gặp nhau.
Chia tay lưu luyến, ti cũng bịn rịn, tuy khng khc nhưng lng nao nao, bi ngi. Cảnh biệt ly bao giờ chẳng vậy.
Thế l, khăn gi gi đưa, ti lại bước chn đi. Bấy giờ đ tn ma hoa may từ lu. Trn đồng bi v bờ ruộng chỉ cn xm mờ nhưng đm gốc rạ v gốc cỏ của trẻ chăn tru đ nhổ ln, chất đống, để đốt sưởi. Đm khi cỏ xanh ngắt trong vm trời gi buốt, cng đượm vẻ th lương. Trời đng rt run cnh, run ru thế m cả lng Chu Chấu nhảy ra ngoi khe l, lũ lượt đội gi tiễn ti mấy dặm đường mới chịu trở lại.
Ngược ln pha Bắc, cứ ngắm những bụi cy trơ trụi xa xa m đi tới. Bước cao bước thấp, đi hết ma đng sang ma xun. Vo những đm h xanh trong, trăng sao vằng cặc, ti cng cảm thấy mnh lẻ loi. C khi, ti ngửa mặt ln vm trời khng, gọi to : "Em ơi ! Giờ em ở đu ?"

 

Chương VII

Tm sự bc Xiến Tc chn đời
- ci cớ khiến cho Mn lại ln đường.

Rng r mấy ma rồi, khng nhớ m cũng khng nghe được một tin tức g về Trũi. Cng đi cng thăm thẳm, cng sốt ruột. Đ qua nhiều miền khc nhau, đ hỏi thăm nhiều dn cư dọc đường. Chẳng ai biết tng tch đon Chu Chấu Voi b mật kia.
Lủi thủ một mnh, chn khng ! Nghĩ lại xưa kia, điếm cỏ cầu sương, vui buồn anh em c nhau, gian nan biết mấy cũng vẫn vững lng tin, m lc cng nhau sung sướng th cng hể hả, nức lng. Than i ! Giờ một mnh ti lẽo đẽo đường di, đơn thn độc bng. C lc nhớ lại ci lần cng nhau trn chiếc b sen nhật lnh đnh lạc ra nước lớn, Trũi khẩn khoản đưa cng của mnh cho ti ăn; nước mắt ti muốn ứa ra. Thấm thoắt, lại đ hết một ma đng. Những ngy xun mới bắt đầu. Chim ht ơi ới đầu cnh. A nh nắng lụa nn n phủ trn cy. Những vạt cỏ trở lại non tươi, xanh mơn mởn khắp mặt đất, cỏ xun nhấm ngọt như đường phn.
Một hm ti dừng chn bn dng nước nhỏ. Bỗng nghe trn những cy d đ nở hoa như treo đn thơm khắp cnh rừng trước mặt, c tiến ồn o. Khng phảit tiếng ong rạo rực tm hoa lm mật m những tiếng nhịp nhng khi xa khi gần, khi ro rắt như ai đn ht. Tro ln tảng đ, nhn sang bờ bn kia th thấy trn một đm cỏ non, c đn cc c Bướm Vng, Bướm Trắng, Bướm Hồng, Bướm Nhung đang nối cnh nhau, nhảy thnh vng. Vừa nhảy vừa ht. Th ra đấy l tiếng ht ca ngợi ma xun.
Cảnh hay như vẽ
Gi hy hy
Đo mỉm miệng
Liễu giương my
Bướm nhặng bay
Trong bụi
Oanh vng ru rt
Đầu nh
E n đỏ ht hay (*)
C mấy anh chng Ve Sầu, mặt mũi vằn vo v sần si m lại ăn mặc chải chuốt, đứng nghẹo đầu cạnh cc ả Bướm, đương giơ ci m dưới cnh ln ko bi o o i i di dằng dặc, ho nhịp với lời ca trong trẻo của cc c Bướm.
Chắc bọn ny đương tiệc ma ht mừng xun mới. Đầu ma xun, đu đu cũng tưng bừng tết nhất. Lng ti bỗng vui ly. Ti bn leo ln cao để nghe tiếng ht cho được th vị hơn. Ti trng thấy bn cạnh cc ả Bướm v chng Ve Sầu cn c những đn Bướm khc ở cc Bi cỏ pha xa cũng đương ma ht. Tiếng ht ma xun trong như nước chảy, ngn vo mi rừng xanh.
Ti trng kỹ lại thấy ra đn Bướm nhảy ma xung quanh một bc Xiến Tc to gồ, cao lu đu. Mỗi chn bc Xiến Tc nắm một Bướm Trắng, su chn bc Xiến tc nắm sắu chị Bướm Trắng, tất cả Bướm Trắng cng ma cnh ln như tung hoa. Lc ci đầu kềnh cng của bc Xiến Tc ngả xuống, khiến cho chiếc đn tự nhin xưa nay bc vẫn đeo trong cổ bỗng ku ln kin kt, th hai ả Bướm Trắng khc lại đến nghịch ngợm leo ln vt khấc ru cứng quếu của bc. Họ nhảy v ht linh tinh vui nhộn như trẻ nhỏ chơi.
Ti nghển xem bc Xiến Tc ấy thế no, gi trẻ ra sao m nghịch lối con nt thế. Xưa nay, cc tay Xiến Tc vẫn được tiếng đạo mạo cơ m. Nhn kỹ... Tưởng ai ! Ho ra ci bc Xiến Tc năm xưa. Vẫn nt mặt nghim nghim v trầm tĩnh, vẫn hai tảng răng đen sắc gh gớm, xiến đứt cả tc - v thế m bc được tn l Xiến Tc, v bc đ chỉ xiến một cch nhẹ nhng m hai sợi ru tốt đẹp trn đầu ti đ đứt bng từ ngy ấy.
Ti xin thưa cng bạn đọc yu qu của ti rằng, từ ngy bị bc Xiến Tc cắt mất ru, tuy v thế m vẻ mặt ti c gi đi một tẹo, nhưng khng, ti chẳng mảy may th on bc Xiến Tc, m ti cn phục bc l người giỏi, bụng dạ rộng ri, đường đường một đấng anh ho cn quyền đủ sức, lược thao gồm ti, ti đ học được ở bc ấy nhiều điều lắm. Thế m thật lạ lng chẳng ngờ ci bc Xiến Tc gai ngạnh, khắc khổ, tư lự, mấy năm chả gặp, by giờ ho ra ngy ng, nh nhảnh nỡm đời, đi rong chơi dng di với lũ Ve Sầu v Bướm. M điệu bộ ny th họ tiệc tng thu đm suốt sng đy. Ti đ từng chơi những tr ph th giờ ny, ti chẳng lạ !
Cn đương phn vn, biết c nn sang ra mắt bc Xiến Tc hay l lủi đi, th bỗng cả mấy ả Bướm cng im bặt tiếng. Rồi cc ả hốt hoảng chạy trốn hết vo np im trong bụi. Xiến Tc lừ đừ ngẩng đầu ln, ề hỏi :
- Ai đu m cc em sợ thế ?
Xiến Tc cũng đảo đầu tm kiếm, ngơ ngc. Chợt trng thấy ti, bc ta định thần nhn kỹ rồi reo ln :
- A Dế Mn ! Đi đu thế ? Xuống đy đ no ! C phải Dế Mn đấy khng ?
Dng chơi bời, thức đm nhiều, mắt Xiến Tc c phần tot nhon, nhn mi vẫn chưa nhận r hẳn ra ti. Ti liền bay sang. Bấy giờ bọn Bướm np trong bờ cỏ mới ngấp ngh mon men ra gần. Lc ny, đương ht, thong thấy ti lạ, họ sợ xấu hổ, bỏ chạy. By giờ biết quen, lại sấn đến v qu bạo, cứ khoc vai ti ra nhảy ma. Nhưng ti từ chối kho. Cả bọn họ lại chạy ra bi n giỡn, những chng Ve Sầu lại ln tiếng nhạc m o o i i rầu rĩ nhức tai.
Cn lại hai chng ti, Xiến Tc nhn ti, hỏi đa :
- Thế ra bộ ru ch mnh khng mọc nữa nhỉ ?
Ti lắc đầu mỉm cười. Ti hỏi thăm Xiến Tc độ ry ra sao m coi bộ rỗi ri nhn hạ thế. Bc Xiến Tc thở di, đn răng đn cổ ln điệu xiến ken kt, rồi im, ra chiều tư lự. Một lt sau bc cất tiếng buồn buồn kể rằng :
- C phải anh trng ti by giờ khc trước nhiều lắm khng. Chnh ti, ti cũng tự cảm thấy khc lắm. Ti cũng biết ti đổ đốn đm ra chơi bời dng di, thế m ti buồn b khng muốn xoay chuyển nữa. Cuộc đời o le đ khiến ti chn lắm, chn qu. Sau ngy gặp anh, ti đương rất khoi v ngy ấy ti đ lm được nhiều việc ngẫm nghĩ thấy c ch. Một lần, ti đến xm kia. Khng d ở đấy đương c cuộc săn đuổi do bọn trẻ nghịch ngợm khởi xướng, cũng như ci bọn trẻ đ bắt anh để đem đi đnh chọi v lm giải thưởng bng đ ấy. Đ l mấy cậu b trong thnh phố về qu ma h, chng đi rnh bắt Xiến Tc về chơi. Chẳng may, ti bị bắt một buổi sớm trn một cnh dướng.
Bọn trẻ đem ti về thnh phố. Đường xa những bao nhiu ngy, ti khng biết. V họ nhốt ti vo một ci hộp kn bưng cng với năm bạn xấu số nữa v cứ nhốt mi như thế. C bạn ti chết v ngạt thở. Vốn quen ăn vỏ cy, giờ bọn trẻ ngớ ngẩn khng biết g về thức ăn Xiến Tc, cứ nht đầy cỏ, c khi cả cục cơm, miếng xương, ti khng nuốt được. Ti nhịn ăn hng thng trời m họ cũng v tnh, khng biết nốt.
Rồi may qu, trốn thot. Bởi v, ti để xem xt biết ci giam ti bằng giấy ba cứng. Từ hm ấy ti cứ nhả nước bọt vo một chỗ rồi lấy chn bới, ci tưởng giấy mủn dần. Một hm ti cố lấy tất cả bao nhiu hơi sức cn lại, hc một ci, thế l cả người ti bật lọt ra ngoi hộp. Ti giương cnh, bay thẳng. Phc đức m ti vẫn cn nguyn hai chiếc cnh lt lụa. Cc bạn khc đều bị lũ trẻ nghịch ngợm bứt cụt hai cnh lụa mỏng ở trong thnh thử, dang hai cnh tu bay vỏ gỗ ở ngoi ra, khng thể cất mnh ln được, khng bay được. Rồi cc bạn ấy b trốn đi đu ti khng biết.
"Ti bay bất kể ngy đm. Rng r lu ngy lắm mới vượt ra khỏi được ci thnh phố x x u m gớm ghiếc ấy. Khi ra đến vng c vườn bi xanh tươi, th, v lao lực qu khng cố hơn được nữa, ti ốm mất mấy thng. Khng hiểu sao lc ốm khỏi th tnh nết thay đổi dần, ti sinh chn đời, khng thiết g nữa. C lẽ v đ c phen qu sợ, c lẽ v buồn. Thi ti mặc kệ cả. Ti tm về nơi am thanh cảnh vắng ny. Ti bỏ ăn vỏ cy, tập ăn cỏ thanh đạm cho dễ kiếm v tự coi như mnh đ đi tu. Ngy thng tiu dao, bạn cng my nước, khong gặp ai, khng quản ai, chỉ cn biết rong chơi với bồn ma cảnh, bốn ma tnh, bỏ thi quen soi gương ngắm mặt, cố qun biết trời đất ngoi kia by giờ thay đổi vần xoay thế no... Từ bấy tới nay..."
Im lặng. Nghe m no lng ! Ci lo chn đời ny bị một vố đau điếng th kệch chứ g. C thế m khng cắt nghĩa được tại sao, r chn ! Rồi Xiến Tc gật g hỏi ti, vẫn giọng rầu rĩ :
- Cn anh, chẳng hay bấy lu nay anh mưa gi đường đời ra sao ?
Ti cũng kể gt đầu cho Xiến Tc nghe. Chốc chốc, bc chn đời lại điểm vo cu chuyện một tiếng thở di nghe đến pht phiền. Tới đoạn ti bỏ khe dứa tr đng đi d la tin tức Chu Chấu Voi để tm Trũi th Xiến Tc ni :
- Chu Chấu Voi ? Chu Chấu Voi ! Nhớ ra rồi. ờ ờ... Cch đy t lu. Chu Chấu Voi đi qua c tạt vo đy. Ư` thấy c cả một g Dế Trũi...
- Thế a ?
- Ư` Dế Trũi
- Em ti, em ti rồi ! Thế by giờ cả bọn... Khổ em ti bị bắt...
- Khng, Trũi c phải t đu. N đi đứng cũng như Chu Chấu Voi thi. Phải rồi, khng...
- Khng thế no ?
- Khng, khng... Ch Ch, t lu nay ti hay qun qu. Phải, ti nhớ ra rồi. Ci hm Chu Chấu Voi v Trũi qua đy, mục đch họ muốn rủ ti cng đi lm một cng việc. Chao i ! Ci cng việc tưởng tượng l sẽ đi khắp qu hương cc loi trn tri đất. Nghe kh lắm !
Ti ku ln :
- Hay lắm !
Xiến Tc thong thả ni tiếp :
- Ti xua tay, lắc đầu v bảo với những kẻ viển vng ấy rằng "ti xin thi nghe việc đ". Ti đ sợ đời rồi. Ti by giờ đội mũ ni. Sự đời đ bỏ n ra ngoi hai ci ru. Sự đời đ tắt lửa lng, cn chen vo chốn bụi hồng lm chi.
Ti sốt ruột :
- Thế by giờ họ đu ?
- Khng rủ được ti, họ đi.
- Đi đu ?
- Họ c hẹn đi một vng cnh đồng bn kia rồi họ sẽ trở lại, qua đy sang pha ty. Anh cứ ở đy m đợi, chắc sẽ gặp. Trũi khng hề g đu. Nhưng anh cũng thch bay nhảy thế th anh thật l ngng cuồng. Chao i !
Bc Xiến Tc khng biết rằng cng việc Chu Chấu Voi đương mưu đồ cũng chnh l điều ti mơ tưởng. Từ khi mẹ ti căn dặn lc ra đi, dần d ti đ hiểu rộng ra nghĩa cuộc sống. Ti v Trũi cũng định đi khắp thế gian ny. vậy nn, d chỉ nghe mang mng, ti đ cảm tnh ngay với Chu Chấu Voi. V ti n hận qu chừng về cuộc đnh nhau dạo trước. Cũng lại chỉ v ti nng nảy v nng nổi nn mới nn nỗi thế. Nếu ti chịu kh thăm hỏi trước th đ chẳng sao. Tuy vậy, ti cũng đỡ phần y ny v chắc Trũi được v sự.
ở lại đy đợi hay đi ? Ti phn vn. Ti c tranh luận việc đời với bc Xiến Tc mấy lần nữa. Nhưng c bc Xiến Tc dễ đ mủn ra thnh miếng bột, khng gợn một nếp nghĩ. Tuy nhin nếu ở lại đy m gặp được Trũi như Xiến Tc mch th ti cũng chịu kh đợi. Thế l ti dừng chn v nương nu trong ci lều cỏ của ẩn sĩ Xiến Tc vừa chn đời vừa đ lẩm cẩm. Ngy ngy bn ti vo ve lo nho những cuộc ca ht vẩn vơ của cc nng Bướm v chng Ve Sầu. Nghe mi, v chỉ nghe đn ht v chơi khng th cũng chối tai. ở đy, khng một ci g đng gọi l cng việc cả. Ni tm lại, những ngy tr chn chỗ ny ti thấy cảnh sống xung quanh khng khc thủa cn b tỉ ti khi ti mới được mẹ cho ra ở ring, cứ tối đến, m mải đi nhảy ma ht hỏng với b bạn, ngy thng ăn chơi lu lổng.
Chơi khng th bao giờ cũng chng chn - tất nhin. Ti khng ưa bọn ny. Huống chi, ti l kẻ hay bay nhảy, lại cng lấy việc phải dừng chn l kh chịu. Dần d, ti thấy th giờ ti với họ thậm v tch sự. Bướm v Ve Sầu l lũ ăn hại, trốn việc. Bc Xiến Tc đ từ lu sinh mất nết, đm lười, ăn hại nốt. Nếu khng mong cht hy vọng ở lại c thể gặp Trũi th chắc ti đ cuốn gi đi rồi. Nhưng ngy ngy, nếu đời sống biếng nhc xung quanh cng khiến ti bực dọc th nghĩ về việc của Chu Chấu Voi định đi khắp nơi để kết giao với người tốt cng nung nấu, thấm tha trong ti, tưởng tượng ra ti sắo được đi cng đon b bạn c ch lớn ấy. Ngy mai, ngy kia hay chốc nữa ? Mỗi buổi sng, bừng mắt lại thấy bồn chồn v tha thiết muốn đi.
Chẳng cn mấy ngy nữa th ma xun đ hết. Rồi ma hạ qua đi, by giờ hoa sen trong đầm nước cũng tn rồi. L xanh bắt đầu a đỏ. Trời đ ngả sang ma thu. Buổi sớm ấy, cc ả Bướm rủ ti vo rừng dự cuộc ma ht thi. Ti lắc đầu từ chối rồi một mnh lững thững dạo ra bờ suối, đứng ngẩng trng chờ. Lng hiu hiu nhớ Trũi v bng khung mong ước xa xi. Bỗng đằng phương ty trn đến những tiếng reo . Một đn ong bay o đến đậu trn những bụi trc v những cy cối xay nở hoa vng cho. Đi kiếm ăn về, nghỉ chn đấy, ong no cũng nặng phấn v đầy những tiếng vo ve chuyện vui, những bi ht hng trng thc giục của ngy đường. Khng kh yn tĩnh nơi quạnh vắng, bỗng nhộn nhịp hẳn ln.
Nghỉ một lt, đn ong lại bay v. Tấm lng no nức của ti nhộn nhịp cũng như bay theo. Ti ngơ ngẩn nhn. Đn ong đ hẳn vừa qua một qung đường di. Họ đi xy dựng đời sống, họ đổi chỗ ở. Phải sống ở đời c biết đi đy đi đ, biết lm việc th mới l đng sống. Ti bồi hồi, khao kht. Những tiếng : giang hồ hoạt động, đi hết anh em trong thin hạ, đến nhảy ma trong c ti. Chn ti ngứa ngy, giậm giật. Lại đi, lại đi thi ! Tiếng gọi ti ln đường m đn ong vừa thổi kn vừa bay tung trời kia đương vang vang trước mắt ti. Vả chăng, ti cũng đ chn cảnh, ngấy tnh ở đy lắm.
Ti cn đương suy tnh, lưỡng lự khi bước qua rừng thưa. Cạnh bụi trc, ti thấy bc Xiến Tc gật g trầm ngm. Bc ta vốn lực lưỡng, vai rộng vung vắn, rất khoẻ m nay lc no cũng ủ dột, trng thật khng khớp với dng vốn nhanh nhẹn, thnh thử nom bc ta đm ra vẻ buồn cười. Bc ta ngước mắt nhn vơ vẩn rồi gật g cất giọng vịt đực ngm ư ử ?
...Chi bằng
đến thẳng
giậu cc thơm
Ngồi khểnh
vỗ đn
gảy một khc
Cha mẹ trời đất ! Những nghe đ pht ngn. Hai cảnh nối nhau vừa by ra trước mắt ti : đn ong mải m rầm rộ; một bc Xiến Tc to xc, qu lười cứ ra ngẩn vo ngơ. Ti vốn t mơ mộng, khng thch lối sống phất phơ. Cng thm ngấy v bực.
Ti quyết bỏ cc bọn v tch sự ny v lại ra đi ngay hm ấy. Khng từ biệt ai, khng ai trng thấy, ti cứ thế đi. Đi mươi hm th đến chn một con đ. Dốc đ cao, leo mi mới tới được mặt đ. Đứng nhn ra sng thấy ln nước đỏ ngm băng băng chảy. Lắng nghe c tiếng ht "quch quch!" dữ dội ngay trn đầu. Ngẩng đầu th thấy một lo chim Trả loắt choắt m rất diện vừa bay tới. i chao, lo ta lm bộ điệu mới bảnh bao v oai vệ lm sao !
Tn lo l Trả. C lẽ v lo chỉ ăn c - chả c v gỏi c ! Mỗi khi định bắt một con c, lo vỗ cnh đứng ngắm ngha trn khng rồi thnh lnh đm bổ xuống mặt nước, tm c ln. V cch cu c đặc biệt ấy, lo cn c biệt hiệu l tin sinh Bi C. Ti trng lo ny c nhẽ cũng nhiều tuổi, người đ hom hem quắt lại rồi. Song lo Bi C xưa nay nổi tiếng l gi m hay lm đỏm tri ma. Đ hp m rồi lại hay tỏ vẻ hơ hớ trai tơ. Lo sắm đu được bộ cnh mu sặc sỡ khng hợp t no với bộ mặt m thầm của lo. Bụng trắng, lưng xanh thắt đy, đi cnh nuột n biếc tm. Chn lo đi đi hia đỏ hắt. Lo sẽ đi cht đẹp trai đấy nếu lo c ci mỏ vừa phải. Nhưng, cơ khổ, lo phải vc giữa mặt một cặp mỏ kếch x m đen qu, di qu, xấu qu. Mỏ lo di hơn người lo v to đến nỗi trng giống như c ai nghịch c đem đng cả một chiếc cọc tre gộc vo giữa mặt lo. Cả ngy, lo nhăn nh mo mặt vc mỏ chẳng khc g anh cu Sn suốt đời phải đội to đnh đ nặng trn lưng vậy.
Ti ngắm ci mỏ lo chim Trả m cười thầm l đng đời ci anh gi hay lm điệu m khng thể cất ci mỏ xấu x kia đi đu. Nhưng, quả bo, ci mỏ to tướng ti đương chế nhạo thầm đ sắp sửa đến hỏi tội ti đy.
Duyn do thế ny :
Lo chim Trả đương bay, bỗng s xuống đậu trn tấm phn nứa cửa cống trước mặt ti. Ci phn lung lay, lo cứ ngất ngưởng đứng lấy đ nhưng vẫn khng qun chăm ch trng ra mặt nước rnh c. Gật g một lt lo chợt trng thấy ti nh ln trn đ.
- Đy rồi ! Đy rồi !
Như gặp lại bạn ch thn ! ( Rồi ti mới biết lo ku ln thế v đấy l lo vừa nảy một rất hay của lo ).
Hai trng mắt lo đỏ lm lộn ln rất nhanh. Lo bay cho thẳng xuống đầu ti. Lo giương cặp mỏ to tướng ra. Ti trng vo thấy cả ci lưỡi lo nhọn hoắt v thắm như mu. Ti hơi luống cuống. Nhưng c điều danh dự đng tự ho ny, xin thưa cng bạn đọc yu qu : ti thường đắc rằng đ từ lu, d trong cơn nguy hiểm, d chết ngay ti cũng khng hề một lần no nữa hạ mnh lạy lục ai, như hồi xưa ti c lần lạy bc Xiến Tc khi bị Xiến Tc doạ nạt.
By giờ, trước mặt lo chim Trả, ti loay hoay tm cch chống đỡ. Lo chim Trả đ c tiếng l cục tnh, khi lo pht cu hoặc khi ham muốn điều g. Nhưng ti nhất quyết khng sợ. Ti lấy hết gn, bạnh người, giương cnh, giang chn khuỳnh cng ra. Cả thn mnh ti nở bung, như con cua cng.
Thấy chưa chi ti đ tỏ khng cự, lo chim Trả gầm ln :
- H...h...Oắt ! Oắt !... Giỏi ! Giỏi !
Lo bổ thượng xuống một mỏ. Chưa bao giờ ti bị một đn khiếp thế. Nhưng đầu ti vốn đội mũ trụ, nổi tảng, cứng lắm. Ti chỉ đau m khng xy xt t g. Thấy khng đnh ng nổi ti, đng lẽ phải cu hơn, nhưng lo chợt nhớ lại ci hay m lo đ ku "đy rồi, đy rồi" lc ny. Lo bn quắp ti, bay bổng ln. Chao chao. Gi r trn cao đến lộng c. Từ lọt lng mẹ chưa bao giờ ti bị tung ln tận lưng trời như thế !

Chương VIII

Mn bị t
- Những sự xảy ra cho Mn khi phải giam trong hầm kn của lo chim Trả
- Xa nhau lại gặp nhau.

Nhưng cuộc đời Mn ti chưa phải đến đy đ bị phết ci dấu chấm sau cng. Ti cn sống. Vẫn sống. Để hm nay ngồi kỳ khu chp những ngy giang hồ ln trang giấy trắng cho bạn đọc yu qu cng nếm với Mn ti cht phong vị v nghĩa một qung đời lun lạc.
Thế nghĩa l, ti khng chết. Ti nằm bẹp d trong cặp mỏ lo chim Trả v by giờ lo đương bay l l xuống st mặt dng sng ph sa đỏ ối. Qua sng rồi, lo đỗ vo một bi du xanh lưa thưa. Lo vừa bung ti xuống đất, ti đ giơ ngay chn v cng ln gai ngạnh thủ thế v nghnh địch, như lc ny.
Lo ngoc mỏ ra cười kh kh rồi ni :
- A i ch ! Diễu v giương oai cứng đấy ! Nhưng thi, hy cụp chn xuống m nghe đy. Tớ vừa tậu được ngi nh mới, tớ dương cần quản gia. Đằng ấy về lm quản gia cho biệt thự của tớ. Bằng lng khng ?
Ci hay đ khiến lc ny lo chim Trả ku ln : "đy rồi, đy rồi" l thế đấy. Ti lắc đầu ci rằng ti đương tự do đi trn đường ci, khng ai c quyền lấy mất chn tay của ti, nếu ng c lng tốt v biết n hận về sự tnh ức hiếp nhau vừa rồi th chỉ việc ng kệ ti đứng đy rồi ti đi đu mặc ti, đừng thở ra cu ni tri tai no nữa.
Nhưng lo chim Trả nheo mắt lại bảo :
- Ny ny, chớ lảm nhảm l sự v nghĩa. Hỏi chơi thế thi chứ d ch mnh khng muốn, ta bắt ch mnh phải muốn.
Ti cứ thản nhin, đến khi lo hỏi dồn th ti chỉ lắc đầu. Lo liền h mỏ quắp ti bay đến ci nh mới của lo. Ci nh mới, hay ni cho oai, biệt thự của lo chim Trả l một ci hang su hỏm vo giữa một m đất ct trn bờ sng. Cũng khng phải tự tay lo đo ci hang ny. Lo khng biết đo m lo chỉ c ti lu vặt. Nghĩa l ci ti đi cướp nh của ch chuột.
Chim Trả chuyn tm hang sẵn. Được ci bỏ hoang th tốt, nếu khng lo rnh ch Chuột đi vắng lu ngy, lo vo giả vờ đo bới khot t ti trong ngoi, đến khi chủ hang về, lo chim Trả sinh sự tống ra ngoi, cứ ni xưng xưng l vo m xem ! Vo m xem ! C phải nh my đy khng. Ch Chuột nọ bực mnh, nhưng cũng ngại li thi, thế l bỏ quch. Tuy vậy, khng phải ch chuột no cũng dễ tnh. C ch Chuột cn đến ci nhau mi. Thế ra by giờ lo chim Trả nghĩ cch bắt mnh giữ hang v c thể cn ci nhau hộ đy.
Lu nay, lo đ c tm một quản gia như thế. Trong cng hang, lo đ đo thm một ngch nhỏ vừa ci lỗ con con. Lo đẩy ti vo đ. Ti li ra, đạp hậu vo mặt lo. Nhưng chỉ đạp trng ci mỏ cứng như đ, chẳng ăn thua g. Lo bn đưa cả cặp mỏ to tướng, hẩy phắt ti vo. Ti ng chi đầu vo tường ct. Lập tức lo nhặt vin gạch, chặn kn cửa ngch. Ti mất đường ra. Trong ngch tối như hũ nt. Ci khe hở t ti khng đủ th một chn ra. Lo chim Trả đứng ngoi truyền lệnh vo cho ti :
- Việc của đằng ấy từ nay l chung thn coi nh. Lm kh th được thưởng. Lm khng nn th được ăn đn. By giờ dỏng tai nghe tớ dạy cch coi nh : muốn khng cho bọn chuột bọ rắn rết no vo trộm cắp được th cứ dng cổ ln h ht tất cả những lc tớ vắng nh. Đứa no đi ngoi cửa sẽ hiểu rằng trong hang c chủ, khng dm vo. C thế thi ! Mỗi bữa tớ sẽ đem về cc thức cỏ ngon cho m ăn. Sướng nh !
Ti khng ht, khng ht, khng ku la như lo muốn. Lo rnh mấy lần, khng thấy ti động tĩnh. Thấy thế, lo khng đem cỏ về cho ti ăn. Đi qu. Sau ti nghĩ thế l dại, chẳng nhẽ chịu chết ở đy, ta phải gắng ăn để sống, để c sức tm cch thot khỏi hang hm, thế mới l thượng sch.
Từ hm ấy, cả ngy ti h ht trong hang, nhiu lc lo c ở nh ti cũng ku ầm ĩ, lo khng ngủ được phải qut ln, ti mới thi. Ngy cũng như đm, ti quanh quẩn trong ci hang kn. Ngy cũng như đm, ti ht rống c ke chẳng ra đu vo đu, như đứa dở hơi. Để bọn đi ngoi kia biết hang c chủ, khỏi vo nh nhầm. Để cậu Chuột chủ cũ c về tưởng trong hang lắm thứ chen chc, no Dế no chim Trả lộn xộn, cũng sợ li thi, khng vo đi nữa.
Lo chim Trả đi vắng cả ngy, khng mấy khi c nh. Ban đm, lo ta ngủ, ti nghỉ h la ht hỏng th ti lại cặm cụi b mật đo ngch. Nhưng trong ci tường bịt trước mặt ti, lo ta đ tha đu về được nhiều hn sỏi ln vo đấy, sức mng chn ti khng khot nổi. M đằng sau lưng th chịu. Tuy vậy, ti vẫn chịu đựng v nui hy vọng. Mặc dầu khng biết sẽ ra sao, nhưng vẫn tin v chờ. Lng tin v hy vọng ở với ti, an ủi ti, xua đuổi ci buồn nản trong ti đi.
Trong ci m thầm bng tối gh gớm ấy, tr h ht vẫn l cng việc b buộc hng ngy. No ai cần đu ti ht hay ht dở, đy lo ta chỉ bắt ti mở miệng, rồi ti ku hay ht, hay qut tho cũng được, miễn tiếng động ấy chứng tỏ trong hang c chủ. Ti nghu ngao ht, ti gy. Để tm cch sống, để nghĩ kế. Ti cũng tưởng tượng biết đu mnh ku như thế, ai t m vo, r nỗi oi oăm mnh bị cầm t, c thể tm cch cứu được mnh chăng. Ti nghĩ kế, ti nghĩ...
Bởi vậy, ti khng ht những cu nhảm nh nữa. Ti đặt ra cc cu ht c hồn. Ti ht cho ti nghe. Những bi ht mới, những bi ht ai on thn phận, những bi ht tm sự, những bi ht mang hy vọng xa.
Ai lm chi nổi
C dại mới nn khn
Nước nước với non non
Năm canh hồn ngơ ngc.
Ngy kia như lệ thường, lo chim Trả bay ra sng kiếm ăn từ sng sớm. Ti bng khung ht đi ht lại :
...Nước nước với non non
Năm canh hồn ngơ ngc.
Mnh lại nghe tiếng ht của mnh chm vo bng tối, lng ti lm lịm thấm tha v cứ ht mi.
Ti ht lại:
Ai lm chi nổi
C dại mới nn khn...
Vừa dứt tiếng, nghe ngoi cửa c tiếng hỏi vọng vo :
- Tiếng ai như tiếng anh Mn phải khng ?
Ti vội ku :
- Ai đ ? Ti đy ! Ti đy ! Mn đy !
ở ngoi dội vo tiếng ku to hơn :
- i ! ối ! Anh Mn ư ! Trũi đy ! Em Trũi đy. Anh đu ? Anh đu ? Anh ở chỗ no ?
Ti bng hong cả người. Đng tiếng Trũi. D xa nhau ti vẫn khng qun ci giọng ồ ồ của n. Cũng như Trũi, bấy lu d sơn kh cch trở , Trũi vẫn nhớ ngay tiếng ti.
Ti bảo vọng ra :
- Anh ở đy. Anh phải t trong đy hang ny. C ai đương đi với em ngoi đ khng ?
- Thưa anh, cc bc Chu Chấu Voi với bc...Em vo cứu anh ngay tức khắc...
Ti ni lớn :
- ấy chớ ! cứu anh th đ đnh, nhưng đừng vo by giờ. Tường nh t chắc chắn lắm, m sắp đến buổi lo chim Trả đi kiếm ăn về rồi. Em chịu kh ra ngoi đợi, sng mai, lc lo ta trở dậy lại bay đi, lo đi rồi, ta vo th chắc chắn hơn.
Lt sau, quả nhin lo chim Trả từ ngoi bờ sng bay về, chui tọt vo hang. Anh em ngoi ấy hẳn đ np đu quanh, chắc l lo ta khng biết. Lo ngồi tựa ci tường đất ngay ngoi buồn giam ti, lo ngủ. Bấy giờ đ tối. Ti chỉ nhấm được t cỏ, rồi cả đm lng rộn rực. Bao nhiu cu hỏi rối ren trong tr. Lm sao Trũi lần m qua đy ? Ngy mai mnh thot chốn ny ư ? i chao, lại sắp thấy trời, trời xanh, lại thấy nh sng, nh sng vng những nắng. Anh em lại gặp nhau. Sao ci đm chờ đợi l th, di đến l di.
Sng hm sau, lo chim Trả bay đi kiếm ăn từ lc sương chưa tan. Vo lc ấy dễ đn c đi ăn rạng đng. Tin chắc lo khng trở lại bất chợt, lo tnh cẩn thận khng bỏ qun ci g bao giờ.
Lo chim Trả vừa ra khỏi, ti gọi ầm :
- Trũi ơi ! Trũi đu ?
Tiếng đp lại ngay : "Dạ..dạ...Em đy..." Hnh như cc bạn đ nấp quanh đấy cả đm qua. Lập tức, mấy ci bng lổn ngổm b vo hang, h hục đo bới cậy khot moi đất ra. Lo chim Trả ln gạch đ cẩn thận lắm, phải bới một lc mới hở tẹo lỗ. ở trong, ti nghe cc cu cậu thở ph ph.
Nhưng ci lỗ t tẹo cứ to dần. Ti th được đầu... Ti nhoi được vai...Rồi ti quờ cả hai chn trước ra. Đến đấy ti giở mn sở trường đạp hậu phanh phch một ci a l hấp ! Người ti bật như bay bổng ra pha cửa hang. Cc bạn cng reo ln. Chợt nhớ đến lo chim Trả, ti bảo cc bạn chạy đi, phải chạy ngay. Được một qung, đến bụi thi li kn đo, chng ti đứng lại. Đ lu by giờ mới được chuyến chạy v bay, đạp thoả hai ci cng. Sau ti, cả lũ theo, ti chạy nhanh qu.
Cả lũ, c Trũi v cc bạn Chu Chấu Voi. Nhưng ci anh chạy nhanh đầu tin khng phải Trũi m l...bc Xiến Tc. ẩn sĩ Xiến Tc ở lều cỏ dạo trước ấy ! Bc Xiến tc vừa chạy vừa bay, rất gọn. Khng cn cht no ci dng đủng đỉnh chn đời bữa nọ.
Ti chưa kịp ngạc nhin, bc Xiến Tc đ vuốt sừng cười rộ :
- Tệ qu ! Bỏ đi m khng ni ai biết. Đằng ấy đi mấy hm th Chu Chấu Voi v Trũi trở về. Ti kể chuyện đằng ấy đi mấy hm th họ hoảng hốt ln. `, bạn Trũi giỏi lắm. Ngy trước Chu Chấu Voi đ giảng giải cho ti, đến khi đằng ấy tới cũng ni l đời sống giang hồ th vui thch như thế no, ti cứ u m ci lại, ti tưởng ci số mnh lắm tai hoạ, khng bao giờ dứt nổi bệnh chn đời nữa. Thế m đến khi Trũi ni, bạn Trũi ni c một lần, mnh đ tỉnh. Ti xấu hổ nhận ra trong đời mnh chỉ mới kh khăn một t m đ sợ. Từ nay ti hiểu rằng chn đời l tnh xấu, kẻ chn đời nghĩ l ta cao thượng, nhưng thật khng cao thượng cht m chỉ l trốn việc rong chơi. Nghĩ được thế, ti liền tống cổ bọn Bướm, bọn Ve Sầu lười biếng lại hay ku ca phn nn v cả mấy g Sn rề r chuyn ăn bm, ti cũng đuổi nốt v bảo họ rằng từ nay đi kiếm lấy m ăn chứ ci thn ăn nhờ ở cậy l xấu xa nhất trn đời. Ti đốt ci lều cỏ rồi ti theo anh em đi từ độ ấy.
Trũi giới thiệu ti với cc bạn :
- Anh Mn ti đy. Anh Mn m ti vẫn kể chuyện cc bạn nghe đ. Anh ơi Từ khi anh em ta xa nhau. Chắc anh tưởng em chết rồi chứ cn đu ngy nay. Nhưng khng, khi em bị cc anh Chu Chấu Voi bắt rồi mang đi th em hiểu ngay cc anh ấy l bạn tốt thế no. Hm đnh nhau, nếu chng ta đừng hấp tấp v chng ta đừng bị những đứa nht sợ v nng nảy cứ đẩy lung tung ln, m ta chịu kh, bnh tĩnh hỏi han trước th khng thể xảy ra sự đng tiếc v chng ta đ hiểu nhau ngay từ lc ấy. Cc anh Chu Chấu Voi với chng ta đều thch giang hồ phng khong.
"Em nghe ra những lời ch l ấy, em phục lắm. Tuy chẳng lc no em qun tnh anh em, nhưng em cũng tnh nguyện đi với cc anh Chu Chấu Voi v em tin chắc ngy kia anh em sẽ gặp nhau. Được t lu, em cng cc bạn trở lại rặng dứa dại trn đ, định ni với anh, em tin chắc anh sẽ thch ngay, bởi v em vẫn nhớ anh đ dạy cho em biết nghĩa bước phiu lưu của anh em mnh ngy trước cũng giống thế. Nhưng cc bạn Chu Chấu Voi ni anh đ đi tm em. Em c trnh by cho cả vng Chu Chấu nghe ci mơ ước m em đương theo đuổi. Ai nấy vỗ tay, nhảy mừng. Bởi v nếu mơ ước đ thnh sự thật th khng bao giờ trong đời cn gặp rủi ro, chỉ v đi tm khe l trnh rt."
"Rồi em lại đi. Thời gian sau, c lc chng em qua chỗ ci cha, tại gia của bc Xiến Tc, thấy bc ấy bảo anh đến đy đợi em từ lu v mấy bữa ry chẳng biết anh đi đu. Em mừng qu. Nhưng đợi mi chẳng thấy anh về. Chỉ ở c t ngy em cũng c thể đon được tại sao anh đi. Em đ biết tnh anh, trước cảnh ăn chơi dng di anh khng chịu được. Thế l khng đợi anh về nữa, em lại cng cc bạn Chu Chấu Voi đi."
"Chng em đương trn đường sang vng Kiến. May mắn biết bao, gặp anh đy...
Ti v Trũi nhn nhau, lc ấy bỗng nhớ ra v cng thấm tha tm sự cu thề ngy trước rằng từ đy sống chết c nhau. Một anh Chu Chấu Voi cất tiếng. Tiếng Chu Chấu Voi sang sang như ching đồng :
- Phải, cc bạn đ ni rất đng rằng chng ta đương cng nhau đi khắp thế giới kết lm anh em.
Trũi cảm động ni :
- Em tin đy cũng l bước đường anh em ta đi, chẳng hay kiến anh...
Ti vui sướng thấy Trũi by giờ khc hẳn trước. Trũi đ hết tnh hấp tấp, nng nảy, xốc nổi. Trũi giờ ni năng điềm đạm, chắc chắn.
Ti u yếm m Trũi m rằng :
- Em yu qu ! Cc bạn Chu Chấu Voi tri kỷ ơi ! Điều cc bạn nghĩ, cũng l điều xưa nay ti mộng tưởng. Nay ti xin cng cc bạn đi khắp thế gian, lm cho được những g ta đương mơ ước.
Cả bọn reo ln. V lập tức chng ti khởi hnh.
C lc đương đi đường. Trũi dường như lấy lm lạ dừng lại ngắm ti rồi hỏi ti :
- Ơ hay ! Sao by giờ anh trắng trẻo như học tr, khng đen trậm trụi như xưa.
Ti cười :
- V anh phải t trong ci hang của lo chim Trả, lu khng biết mấy ma sương nắng đ qua, nn thn mnh anh mới bệch một vẻ cng tử bột như thế. Chắc chỉ dầu di t lu th lại như thường thi, bởi v sức khoẻ anh th vẫn nguyn v tấm lng anh th đương hăng hi lắm.

Chương IX

Lại một chuyện rủi ro với cc bạn Kiến
- Sự tức giận của mấy c b học tr
- ai c cng nhất ?

Đến đy, ti xin mở dấu ngoặc ni về Chu Chấu Voi.
Đy l những tay c bản lĩnh trước tin xướng xuất ln những nghĩ cao cả về việc đi giang hồ du lịch.
Khi Chu Chấu Voi gặp ti v Trũi ở vng cỏ may v khi xảy ra cuộc lưu huyết l lc Chu Chấu Voi ắt đầu thực hiện ch lớn. Nếu ngy ấy ti biết th đ chẳng phiu bạt đến ci lều cỏ của cư sĩ Xiến Tc rồi lại đến nỗi phải t trong hang chim Trả.
Đon Chu Chấu Voi ng Trũi đi đ nhiều đường đất, mhiều nơi. Ơ đu, ai ai cũng đều coi tnh bạn tốt đẹp ấy l lẽ phải nhất trn thế gian .
Đ qua nhiều vng, tr chuyện v bạn b đ nhiều ai cũng nghiệm ra rằng những ai c lng tốt , đều thch lm ăn yn ổn. Đu đu cũng thế, thật phấn khởi. Chỉ c ci kh l bn chn v cả cnh bay, cũng khng thể đi cng trời cuối đất để mau chng ni rộng những điều quan trọng ấy ra.
Khng ai bảo ai, cc bạn đều thấy nếu thế th khng g hay hơn tm đến vng Kiến. Chỉ c anh em Kiến vẫn chịu kh cẩn thận- v khắp thế giới, đu cũng c Kiến. Đ l ci cớ khiến Chu Chấu Voi v cc sang vng Kiến, đi qua của hang chim Trả vừa rồi.
Từ đấy, trong bọn c ti cng đi.
Lại ni về Kiến. Xưa nay, d cho đấy l một họ Kiến to gồ th Kiến cũng vẫn l b nhỏ, mảnh dẻ, tuy vậy, kiến lại sống đng đc nhts trn ton cầu. Thử để m xem, từ x bếp đến bn ăn, chiếu ăn, mm ăn, từ đồng ruộng đến rừng ni thnh phố khng đu khng c kiến. Con kiến rất nhỏ m ở đu cũng c, hạt thc, hạt k b li ti l ci nui người hng ngy... Kiến t hon m kiến đi khắp thế gian. Nhiều thứ kiến: Kin Gi, Kiến Mun, Kiến Cng, Kiến Cỏ, Kiến Cnh, Kiến Bọ Dọt, Kiến Đen, Kiến Vng... trăm nghn chỉ phi nh kiến nhiều khng kể xiết.
Kiến c nhều đức tnh: chăm chỉ, cần c, biết lo xa, v cũng bướng bỉnh nhất trần gian, ở đu cũng vậy, Kiến xy thnh đắp luỹ kin cố, ring biệt một nơi.
Kiến đnh nhau với ai th chết ngay cũng đnh, khng biết sợ.
Nhưng cng nhau một ch hướng rồi, Kiến sẽ đem những điều tốt đẹp truyền b đi khắp thế gian. Như thế chẳng bao lu nữa, đu đu cũng sẽ biết hết. Kiến cứ gặp nhau chụm đầu lại, đưa tin rồi lại đi. Bao giờ cũng vậy. Tin Kiến truyền thật nhanh. Chỉ c cc bạn đại gian khổ như Kiến Gi mới kham nổi cng việc to rộng như thế. Cc bạn Kiến Gi chn cao chuyn nghề đưa tin, nhanh như gi.
Đường vo vng Kiến xa lăng lắc, rồi lại mỗi thnh luỹ hiểm hc khc, cứ phải hỏi thăm suốt dọc đường. Nhưng đi lu cũng phải tới. BBy giờ chng ti đ qua nhiều lng v cnh đồng, trng thấy vng Kiến trn tri đồi trước mặt.
Trời đất giờ đy lại sắp sang xun. Gi nhẹ. Thinh khng cao cao. Mỗi năm gặp lại ma xun, trong lng lại thấy hai cu thơ tự nhin trở lại, thật xinh tươi thay : Cỏ non xanh rợn chn trời. Cnh l trắng điểm một vi bng hoa. Ai nấy đều ca ht. Ring bc Xiến Tc đi cạnh ti vẫn cn than thở v n hận về ci thời nhn cư cho qua ngy ở x rừng một cch v l, thậm v l. By giờ được đi đứng, bn tẩu đy đ, th lạ thay lại thấy khỏi lừ khừ v khoẻ mạnh hơn xưa. Mới biết chẳng việc kh no khiến ta nản lng được. Kể đu đến thnh bại mục đch ở đời l hoạt động.
Đường đi khc khuỷu dần.
Chng ti leo ln trn lưng một tri đồi th đến địa đầu vng Kiến. Chng ti dừng lại đưa mắt trng vo thấy một mu đất đỏ trng trng nhấp nh những thnh tr nối nhau đi lin tiếp, khng biết đu phn biệt được đường đi. Đng khen phục kỳ cng kiến trc của cc kỹ sư Kiến.
Hm sau chng ti bắt đầu đi vo.
Từ hm ấy, chng ti qua biết bao nhiu kh khăn. Để bạn đọc yu qu r từng ngy gian khổ ra sao, ti xin trch vi dng nhật k của ti, ở tập thứ tư, những trang 151, 154, cho đến trang 158 chp về "Những ngy Mn đi vo đất Kiến" :
"Ma xun, ngy 79 - Kiến ở đng qu. Cu tục ngữ "đng như kiến" thật đng. Đường ngang lối dọc chỗ no cũng đầy kiến. Đầu tin chng ti trng thấy từng bọn Kiến Gi. Kiến Gi c nghề xy đắp rất giỏi, lại đi nhanh theo cch khng phải đi. Kiến nghing mnh vo ln gi, gi thổi bay. Kiến tự dưng sa xuống chớp nhong hơn gi.
Mu o nu lẫn với đất, cc chng đi dy đặc quanh chng ti. Thấy chng ti to lớn, thn hnh mỗi Kiến Gi chỉ bằng cẳng chn ti, nhưng họ khng sợ hi, vẫn thản nhin ngửa mặt đứng th hai ru ra nghe ngng chốc lt rồi lại chăm ch lm. Kiến Gi giỏi khun vc v xy dựng, đi khi chạy tin cần kp.
Một tốp Kiến Lửa quần o vng kh, Kiến Lửa lầm l h hục đo đất xy ho luỹ. Họ dựng lũy đo ho rất kho. Cc đường hầm phủ mảng đất luyện thật mỏng trn mặt thnh đều do Kiến Lửa xy. Cả lng đi trong những đường chm ấy, t khi l ra. Bởi thế, vo vng Kiến thoạt trng chỉ thấy cao thấp những mảng đất vắng vẻ, nhưng trong đường hầm, lng Kiến qua lại tấp nập chen chc đng vui suốt đm ngy.
Ti hỏi thăm đường. G Kiến Lửa nhn chng ti khng ni. Vẻ b mật gh ! Đ thế, cũng khng cần, bọn ti cứ đi.
Ma xun, ngy 82 - Gặp việc rắc rối. V tnh, Xiến Tc thụt chn xuống một đường hầm. Mọi hm đi cả ngy khng sao. D Kiến đi đng đảo quanh chng ti, nhưng khng ai đụng vo ai, th ai cứ việc nấy, chẳng li thi đến nhau. By giờ, bọn kiến dưới đường hầm tưởng c kẻ đến ph hoại nh cửa của họ. G Kiến Kim ngoi ln, chẳng biết nếp tẻ thế no xng vo đnh nhau liền.
Thm tử Kiến Đen chạy đi cấp bo khắp vng. Lập tức v vn Kiến Lửa rầm rĩ hung hăng ko đến. Nhưng anh chng Kiến Lửa no nhảy tới, vừa nhe răng ra đều bị chng ti hất đ ng. Chng vẫn ko đến. Chng cậy đng, vy bọn ti lại.
Ma xun, ngy 83 - Tự nhin trn trời rơi xuống đầu chng ti hằng h sa số những anh kiến to th lố, o đỏ v c cnh. Đ l Kiến Cnh nhảy d. Đon Kiến Cnh nhảy d tới tấp đến. Kiến Cnh rất hăng. C g bị cắn đứt đui, rơi bụng ra m vẫn chạy ton ton. Trận đnh đương tơi bời th Trũi sa vo đường mai phục, bị bắt sống. Nhưng nửa đm Trũi trốn được. Chng giam Trũi vo một hầm đất. Hầm đất của Kiến th mỏng mảnh thi. V chng khng ngờ ti đo khot ngạch của Trũi. Chỉ dng hai cng gạt mấy pht đ hổng một lỗ to, Trũi ẩy đất, đổ bẹp cậu Kiến gc, thế l ung dung về.
Trũi về ni trng thấy bọn cứu viện ko đến nhiều lắm. Chao i ! Giảng giải thế no cho những g đương nng đầu nghe được.
Ma xun, ngy 84 - Như Trũi biết, bữa nay thm viện binh : Kiến Bọ Dọt. Kiến Bọ Dọt to, khoẻ hơn tất cả. Chỗ no cũng c Kiến Bọ Dọt chen vo, đi oai phong như b tt đầu đn. Lại c Kiến Kim v Kiến Cnh. Đương đnh nhau hăng, bỗng Xiến Tc đứng sững ln, giương thẳng cả hai cặp cnh lụa, co ma rối rt chn v ku rống từng hồi gh rợn.
Th ra, thấy Xiến Tc mnh đồng da sắt, đấm đnh bc ta như đấm đnh bị bng, cứ trơ ra, chẳng mi g, Kiến Bọ Dọt lập mưu chui vo trong vnh cổ Xiến Tc. Khắp người Xiến Tc đều bọ gip sắt kể cả cc khấc bụng. Chỉ c chỗ khe cổ rất hiểm l chỗ phạm. Bị đm vo đ, Xiến Tc c thể đứt cổ.
Chng ti khing Xiến Tc chạy li. Chu Chấu Voi rịt cho b thuốc, buộc lại. Cổ Xiến Tc như qung ci phu la chm. Khng chết, nhưng vết thương tấy, sưng v. Xung quanh đnh nhau, Xiến Tc ngồi khư khư một x. Tuy vậy, cũng chẳng ai lm g nổi. Thấy Xiến Tc ốm, c cậu Kiến tưởng bở, xng vo, Xiến Tc giơ chn ra đỡ. Chn Xiến Tc cứng như cy tre đực, Xiến Tc cứ để yn cho Kiến cắn. Chẳng ăn thua m lại c thể gy răng, kiến chạy."
Trn đy l những ngy gian nan v rắc rối của chng ti. V cn li thi nữa. Mỗi buổi sớm, trng trước mặt, ng sau lưng chỉ thấy man mc lớp lớp những thnh lũy m Kiến Lửa, Kiến Gi mới đắp thm, vng vy cng dy nữa. Đon Kiến Đen, Kiến Gi thng tin th lảng vảng đi ngoi cng. Chng chạy, những ci chn lnh khnh phng đi. Chng thng hiệu. Anh ny đương chạy lin liến, gặp anh khc, đứng dừng phắt, g ru mc vo nhau ấy thế l hai bn đ bo cho nhau đủ tin hỏa tốc, rồi lại chạy biến. Cứ thế truyền mi.
Tnh hnh trước mắt th quả gay go thật. Chng ti biết c Kiến Cha trong vng ny, cần phải gặp Kiến Cha. Muốn gặp nhưng khng biết đch xc chỗ no. Đu cũng coi chng ti l th m Kiến Cha th ở trong thnh kin cố, chng ti khng biết tm đến chỗ no được. Ti bn cố thủ đy, cn Trũi th vượt vng vy ra ngoi tm về vng cỏ may gọi cc bạn Chuồn Chuồn. Cc bạn Chuồn Chuồn đến đy sẽ gip chng ta được nhiều : tải lương, đưa tin, đi lin lạc. Chuồn Chuồn sẽ bay đi tm gọi Kiến Cha. Chuồn Chuồn vốn tho vt. Cc loi Chuồn Chuồn suốt đời kiếm ăn nơi đầu sng cuối bi, những tay Chuồn Chuồn giang hồ ấy m mở hết tốc lực phi cơ th phải biết.
Nửa đm. Trũi lẻn được ra ngoi.
Trong khi ấy, vng vy cng ngy cng thắt chặt thm. V Kiến đ tin cho Kiến Cha rằng bọn ngỗ nghịch chng ti ở đu đến reo rắc sự ph hoại. Kiến Cha tức giận ra xem, thấy đng ho lũy đồn ải tan hoang như lời bo. Kiến Cha ra lệnh cho cả vng vy hm cho kỳ đến chng ti chết đi hay phải bỏ chạy đi mới thi. Bất cứ kẻ no, cả đến những tay bọ hung sừng sỏ, lỡ chn lạc vo tổ kiến, thường đều c đi khng c về, nếu khng cũng sợ chết khiếp suốt đời.
Sự hiểu lầm tai hại, cng tai hại.
Chẳng bao lu, Trũi đ trở lại, ka !
Trũi bo tin cc bạn sắp đến. Chng ti sẽ c cứu viện. Chng ti vẫn tin tưởng. Nhưng sao chưa thấy vn mng ! M vng vy kiến th mỗi lc một chật nch thm. Kiến ở đu ko về đng đặc đen sẫm như dng sng mật quấn quanh trước mặt sau lưng chng ti. i ! Chẳng nhẽ chịu chết ở đất ny ?
Bạn đọc yu qu ! C một biến đổi - ti hay ni biến đổi qu, nhưng thật c một biến đổi, ti khng biết ni thế no khc. Xin để tập sch xuống đ, lặng nghe ti kể cho một chuyện khc. Thoạt nghe bạn sẽ cho ti l di lời, nhưng kỳ tnh cu chuyện c quan hệ đến ci cảnh đương gay go như lửa chy ny.
C năm c b học tr, tn l c Mai, c Điển, c Mến v hai c nữa, khng nhớ tn. Cũng như bọn cc cậu Nhớn, cậu B, cậu Thịnh ngy trước ấy m, bạn lc để chỏm th nhều lắm, ai nhớ hết tn được. Cc c đi học, ngy chủ nhật đợưc nghỉ th đi chơi. Năm c học tr đi chơi, c năm c học tr đi chơi.
Cc c học tr đi chơi đi khi khc kiểu cc cậu học tr. Cũng chơi ngy chủ nhật nhưng cc c rủ nhau vừa đi chơi vừa kiếm củi. Củi sưởi trong ma đng tới, củi thổi cơm. Một c ni thm : hi hoa. Ma ny, bao nhiu l hoa. Đến đỗi trn đầu cy chua me đất b bỏng v gy ga cũng đội ci mũ hoa tim tm cơ m. Vậy th chng ta đi chơi, kiếm củi v hi hoa.
Cc c bước qua nhịp cầu bắc bằng hai cy tre ngang lạch nước sang tri đồi bn ny. Tri đồi bn ấy đương bay nhiều Bướm Vng, Bướm Trắng, phấp phới lẫn với hoa hồng bụi đỏ rực v hoa tầm xun hồng nhạt. cả bọn vừa ht vừa cười, nhảy chn so ln đồi. Gc đồi đ l nơi bọn ti v kiến đương gi nhau ti bụi mấy hm nay.
Nghe tiếng động lạ, ngẩng ln thấy những bn chn người đương thoăn thoắt tới. Đối với chng ti th những bn chn ấy v như một trận mưa đ, ton đ tảng, những hn đ tảng to thật to choảng ti. Khng lm thế no chống được, phải nhanh chn khng th chết mất ngp !
Ti h lớn :
- Anh em ơi ! Chạy đi !
Bọn ti nhất tề bay giạt vo nấp trong bụi cỏ ấu.
Cc c vừa tới, v , đương nghếch mắt v với tay rn rn hi hoa tầm xun. Thế l bn chn loay hoay rồi giẫm vo tổ kiến. Kiến vốn cục tnh, như chng ta đ biết. Thấy động đến l khng cự liền, bất cứ ai. Phải đương cơn va chạm kịch liệt với bọn chng ti, thế l kiến cong đt nhọn hoắt ln, nh chn cc c b m cắn. Cậu Kiến Lửa th leo ln ngoặp hai ln răng nanh dữ dội vo bắp chn.
Hai c giật mnh, bung cnh hoa tầm xun, nhảy choi choi ln ku,ba co bạn đăng kia nghe tiếng ku vội chạy tới. Một c nhn chn vo dắt hai c bạn đương lng tng ra khỏi đm kiến rồi đưa xuống suối rửa chn. Nước mt lm nọc kiến dịu đi.
Hai c nữa, mỗi người cầm một chiếc nn. Họ tức tốc chạy xuống vục nước suối ln đổ o o vo vng tổ kiến. Những nn nước xối như trời đổ xuống hng nghn cy nước khủng khiếp lm ngập lụt khắp thế gian. Thnh quch, nh cửa, của cải v dn cư, trong nhy mắt, tri vo mất cả. Chỉ một lt, quang cảnh chỗ đnh nhau ban ny đ đổi ra khoảng đất trơ trụi, lnh lng nước. Hng nghn hng vạn kiến bị tri suối đương ngoi vẫy trong dng nước.
By giờ l buổi chiều rồi. Cc c b học tr đi kiếm củi v hi hoa về từ lu. Đối với cc c, khng c g đng nghĩ, v mỗi c đ lm đủ kết quả, vc về một b củi với những cụm tầm xun hoa phơn phớt hồng nhạt xinh. Nhưng ở vng kiến hm ấy th phải ni rằng trận bo lụt qua từ lu rồi m tất cả cn bng hong.
Chập tối, trăng ln, trăng cuối ma xun, sng trong v dịu dng lạ lng. Chng ti đứng np trong bụi cỏ, dưới chn nước ướt nham nhp. Lc bị dội nước, nước chỉ o qua bụi cỏ. Cũng may, nếu chng ti bị trng những cy nước từ nn dội xuống chắc cũng tri băng ra suối rồi.
Trước mặt chng ti, một vng im lặng gh rợn. Chng ti suy nghĩ đến những khủng hoảng thin nhin đầy rẫy quanh mnh. Bỗng đu Chuồn Chuồn bay đến trong nh trăng. Đấy l đn Chuồn Chuồn Tương bay rất đng, cnh quệt cả vo bng mặt trăng. Cnh nu chấm đen. Chuồn Chuồn Tương cũng yếu v khng bao giờ bay đm, tuy vậy, Chuồn Chuồn nhiều tnh cảm nhất, khi nghe Trũi kể vầ ci kh khăn nguy hiểm chng ti gặp phải dọc đường, Chuồn Chuồn Tương đ bay đi ngay, bay thong thả, nhưng bay lun v suốt đm khng nghỉ nn đến sớm nhất. Bọn Chuồn Chuồn Ng, Chuồn Chuồn Cha cậy sức khoẻ, họ cũng đi ngay đấy, nhưng cn nhởn nhơ đu chưa tới. ( C khi lạc đường cũng nn - cc cậu lu tu nhanh nhảu đoảng m ! ).
Chuồn Chuồn Tương bay tới trong nh trăng, bốn cnh rập rờn, nhịp nhng, đương bay bỗng quẫy lại, rất nhanh v đẹp mt. Họ lượn đi lượn lại mấy vng trn ngọn cỏ ấu tm chng ti.
- Chuồn Chuồn Tương đ tới ! Hoan h cc bạn !
- Cc anh ơi !
- Bạn ơi ! Hy bay khắp đồi, cc bạn hy gọi to ln xem Kiến Cha ở đu mau mua ra cho chng mnh hỏi chuyện.
Chuồn Chuồn Tương lại thong thả bay đi trong tưng ln nh trăng chảy lnh lng trn mặt l, sng đẹp như ban ngy. Trăng sng gy cho lng ta một cảm tưởng dịu dng v yu đời - d đang trong cảnh đau khổ.
Lt sau Chuồn Chuồn Tương quay trở lại, ni to :
- Thấy Kiến Cha rồi.
- Thế sao ?
- Kiến Cha hẹn sng mai đi gặp.
- Ơ? đu ?
- Chng em sẽ dẫn đường.
Sớm hm sau, Chuồn Chuồn Tương đ rập rờn bay từ lc cn tờ mờ. Cc bạn trong bọn đ ủy cho ti lm sứ giả tối quan trọng hm đ. Trn trời, Chuồn Chuồn Tương bay tầng trn tầng dưới, liệng cao liệng thấp, chao cnh vừa ma vừa bay như mừng như giỡn. Tiếng đồn Chuồn Chuồn Tương hồn nhin v yu đời bấy lu quả khng sai !
Ti ngắt một chiếc l tre để che nắng v cũng để giơ cao ln đầu, tỏ dấu ho bnh; v ti bước su vo lng xm kiến.
Phải như mọi khi, c cầm mấy ci l tre mang hnh ảnh yn lnh của lũy tre xanh ng xm th bọn kiến cục tnh kia cũng c thể lăn xả ra đả ngay. Nhưng sớm nay, đường ngang lối dọc cứ trống trơn. Trong cảnh trơ trọi ấy, thế m đ lổm ngổm những anh kiến xy dựng - Kiến Gi v Kiến Lửa, những tay thợ chăm chỉ v cần mẫn, c anh tri suối bơi suốt đm mới trở về được, mnh cn ướt lướt thướt m đ ra đo lũy mới. Nhẫn nại v chăm việc qu. Mải miết cắm ci lm, chẳng anh no ng ra. Sự gian khổ v chịu đựng cn in trn từng ci bng kiến lủi thủi, đều đều vc đất. V trng vo trong cc lỗ, kiến cn ko ra đi dng di tưởng khng bao giờ ngớt. Kiến c thi quen đi một hng, trước sau nghim ngặt. Sấm st mưa gi khủng khiếp tưởng chết hết đm qua, nhưng khng phải, lc no kiến cũng kỷ luật nghim.
V bao giờ kiến cũng c hai thnh tr để ở. Như đ biết lo xa. Một thnh trn mặt đất v một ngầm dưới đất, c lỗ vo hang rất su. By giờ, trn mặt đất bi cỏ trống, hng vạn kiến bị tri xuống suối mới tm về được v hng vạn kiến trong cc lỗ cc hang b ra tấp nập v đắp thnh lũy. Đng đặc, nhưng khc mấy hm trước, khng ai hằm h, khng ai ch tới ti. Tất cả lặng lẽ đều đặn tha đất, nhỏ bọt đắp lũy.
Chuồn Chuồn Tương chỉ đường cho ti vo thẳng tận nơi Kiến Cha. Chỗ l l xao ấy l bức tường kin cố cn st lại sau trận lụt. Đấy cũng l dinh lũy Kiến Cha. Ti xưng tn rồi vo. Hai Kiến Cng dẫn ti đi. Cc hang lc ny đều vẫn xm xấp nước. Ti thấy bn lấm ngang khoeo chn Cha Kiến.
Cha Kiến cũng đương lm.
B Kiến Cha tất tả khun đất đắp lại bờ lũy cửa hang. Kiến Cha lớn gấp đi gấp ba Kiến Bọ Dọt, vẻ tho vt v lanh lợi. Ci đầu đỏ bng như gỗ gụ, lấp l trong chiếc khăn vuồn lụa nu nhỏ. Chn di v cao, nhanh nhẹn lắm. Dưới đui, đeo thanh kiếm nhọn sng như cy kim. Đi mắt lc no cũng long lanh rực rỡ đụng đậy nh ra như hai mắt cua.
Trng thấy ti, Kiến Cha ni :
- Chng ti xưa nay chỉ biết lm ăn, sao cc ng độc c đến sinh sự rồi lại dội nước gy lụt lột đnh đuổi chng ti đi ?
Ti ngạc nhin. Cu chuyện tai nọ sang tai kia cứ lạc đi như thế đấy. Bọn Kiến lầm l đ gy sự th c. Ti bn trnh by đầu đui cu chuyện cho Kiến Cha nghe, chng ti khng gy sự, chng ti chỉ vụng về khng biết hỏi han v để hiểu nhầm. Cn việc lụt lội v việc của người ta, khng nn tưởng chng ti xui mấy c b học tr lm ra mưa gi.
Rồi ti ni :
- Chị đy lịch lm, hiểu biết rộng ri, rất mong thng cảm chng ti lặn lội kh nhọc, khng quản đi sng về ni, chỉ v chng ti nghĩ đến những việc ch lợi ngoi tấm thn mnh.
Nghe ti ni xong, Kiến Cha khc m rằng :
- Thưa anh, em đ lầm. Em chỉ nghe ni c kẻ cướp đến ph nh. M anh biết, chg em khng bao giờ để ai bắt nạt. D l thằng cướp hung dữ nhất c đi qua tổ kiến th kiến vẫn đốt cho rất đau v đnh đuổi đi như thường. Thế ra khng phải cc anh đến ph tổ kiến. Chao i, việc lm của cc anh to lớn khắp thế gian, qu bu thay ! Sức chng em gip rập được bao nhiu, xin chẳng từ nan.
Ti cười, sung sướng v cảm động :
- Cc bạn kiến sẽ lm được tất cả, lm được rất nhiều, thế no chng ta cũng thnh cng.
Ti kể Kiến Cha nghe những nơi m Chu Chấu Voi đ đi qua v mục đch chng ti đến đất Kiến. Kiến Cha gật đầu khm phục v c vẻ nghĩ ngợi khi hnh dung ra ci việc quan trọng m họ sắp gh vai gnh vc.
Ngay lc ấy, Kiến Cha cho mời cả Trũi, cả Xiến Tc v cc bạn Chu Chấu voi vo.
Cũng ngay lc ấy, cu chuyện quan trọng đ lọt ra. Cc bạn Kiến nhanh thế, cả cc lng mạng, hang ổ, thnh luỹ v ở những nơi đương xy dựng đều đ biết đầy đủ cu chuyện m Kiến Cha đương bn bạc với chng ti. Đu đu cũng bn tn si nổi, tan hẳn vẻ buồn u m như lc tai hoạ hm qua.
Chng ti cn đương tr chuyện, cc bạn kiến ở cc hang ko đến mỗi lc một nhiều, bỗng nghe ầm ầm bốn phi chn trời. Th ra cứu viện của chng ti do Trũi nhờ cc tay Chuồn Chuồn giang hồ bay đi gọi, đ tới.
Rợp trời cc loại phi cơ Chuồn Chuồn. Đầy mặt đất những Chu Chấu, Bọ Ngựa, Bọ Muỗm. V cả ci xm lầy lội những Rắn Mng, ~nh ương, Nhi Bn, Cc, ch... ch ồm ộp, Cc kng kẹc, Chẫu Chng chằng chuộc. ~nh ương um oạp. Bọn c cng th khua cng g m. ầm cả ln. Chưa hết. Trong lng suối dưới chn đồi, cc loi C v ch Rắn Mng cũng đng đủ đi gip chng ti. Đn Săn Sắt ma đui cờ ln tung to mặt nước. Những anh Cua Ni mắt lồi đen kịt như ci tu b, lịch kịch ln bờ, đi tm cứu chng ti.
Khi cc bạn tới, đ thấy trn mặt đất khng phải l cảnh x xt nữa m cả lng Kiến ko ra cho hỏi niềm nở lễ php. Một quang cảnh chan ho thn i diễn ra khắp vng đồi đương ma hoa tầm xun, đến gi thổi cũng đỏ hồng cả khng kh.
Ti ni ra mấy cu kể lại rồi đọc lời hịch m chng ti vừa thảo ra để cổ động thế giới đại đồng "mun loi cng nhau kết anh em" th họ reo ầm ầm, tất cả lại đu ko về đấy, vừa đi vừa nhảy ma vui chơi.
Chng ti gi từ đất Kiến.
Cảm động qu, đi mấy ngy, lại mấy ngy, rồi đi nhiều ngy nữa cũng thấy đu đu bn tn cng việc cc loi by giờ đ thnh anh em. Kiến thng tin tới tấp đi khắp hang cng ng hẻm. Kiến truyền tin ! Kiến tryền tin ! Trn thế giới khng chỗ no khng c Kiến - đu c kh trời th đấy c kiến ở, kiến đến đu th ở đấy biết tin vui lớn.
Chẳng bao lu, cả mọi loi, từ rừng xuống biển, đều gửi thư nhắn tin về hoan ngnh v hưởng ứng. Tất cả những nơi ti đ đi qua, đều hoan h hết cỡ. Cả c Nh Tr yếu đuối, cc nng Bướm v Ve Sầu lười biếng trước kia cũng c thư.
Tiếng vang cuồn cuộn khắp trời đất ! Thi thế đ xong phần cng việc quan trọng. Ti nhẹ nhm thở một hơi r di. Mấy anh Kiến Kim ngượng v thẹn v đ hấp tấp choảng chng ti để sinh chuyện xch mch cuối cng - vng, cu chuyện xch mch cuối cng đng tiếc. Từ đấy, cc cậu Kiến Kim xấu hổ cứ lang thang kiếm ăn vơ vẩn ngoi đồng, khng muốn gip mặt ai nữa.

Chương X

Mấy dng tạm biệt của nhật k

By giờ chỉ cn lại c Trũi v ti.
Cc bạn đồng tm đ dời đi mỗi đứa một ngả. Nhưng ai đi đu cũng khng cn cảm tưởng lẻ loi v chỉ thấy rất vui, rất đầm ấm v đi đu by giờ cũng c bạn. Chng ti vừa lm được một việc to tt qu.
Ti v Trũi trở lại qu hương định nghỉ ngơi t ngy v ti c muốn đưa mẹ ti đi chơi đy đ giối gi một phen.
Trn đường về, tới đu, ti v Trũi cũng được đn mời. ng ch Cốm cng cả xm ra tận đầu đường tiếp rước. Đm c ngoi qung sng cũng bơi vo xin lỗi về việc cũ. Ti thưa rằng ni về chuyện cũ th ngy ấy chng ti cũng mang lỗi chẳng khc g cc bạn. Chỉ c hm nay chng ta đều khc trước rồi.
Ơ? đu cũng tưng bừng rộn rịch.
Về tới qu hương, cảnh vật c đổi khc t nhiều. Bao nhiu năm xa cch! V cu chuyện của chng ti đ được cc nh truyền tin kiến đem đến từ lu nn nghe biết ti v Trũi trở về, cả vng bờ nước đi đn.
Anh cả ti sướng cuồng ln, v đ c ng em rất qu ( chứ khng phải bất hiếu bất mục ) như ti. ng kể với bốn bn hng xm rằng ma xun tới ng cũng đi du lịch v phiu lưu như "ch Mn n" cho m xem ! Cho m xem.
ng anh hai ốm yếu th mất từ lu.
Nhưng buồn nhất, mẹ ti cũng đ khuất ni.
Ti ra viếng mộ người bn đầm nước. Nhớ đến lời người, khi sinh thời. Mẹ ơi ! L vng, th l rụng, sự xoay vần tự nhin, mun loi chưa ai cưỡng lại được, con v thế m buồn, nhưng con vẫn n hận rằng lần ny trở về khng cn được quỳ m đi cng gầy yếu của mẹ knh mến m kể lại những ngy lun lạc v những cng việc con đ lm ch lợi cho đời để mẹ nghe.
Sau đ, ti nghỉ lại qu nh t lu. Lng thư thi, nằm duỗi chn nhn ln qua khe cỏ ấu, thấy mảnh trời xanh biếc như ước vọng đời mnh đương bay xa. Rồi ti bn với Trũi một cuộc đi mới.
Ngy no, cuộc đi mới ấy, cuộc phiu lưu rời qu hương lần thứ ba ấy xong, bấy giờ, chng ti mới thực sự được la đ theo bước chn mnh. Đ sẽ l cuộc phiu lưu ho bnh, chng ti sẽ để hết th giờ xem xt phong tục, nghin cứu văn ho v thổ ngơi từng vng. Chng ti c thể thnh nh khảo cổ, nh địa l, nh kinh tế, nh thơ nổi tiếng cũng nn.
Trong những ngy cn lưu ở qu hương, ti chp lại cuộc sống tri nổi vừa qua. Giờ đương ma thu. Ma thu, hoa cc vng nở lưng giậu. Lối mn đầy l đỏ rơi. Từ hm vo ma mới, đất trời u m mưa phn. Cảnh buồn m lng vui.
Thưa bạn đọc yu qu. Mn ti xin php chấm hết một phần thin k sự. Ước ao trong cuộc đi v cng ho hứng đương tới, chng ta cn được gặp nhau.
12-1941 - Nghĩa Đ
T Hoi.